• inside_pic_01.jpg
  • inside_pic_02.jpg
  • inside_pic_03.jpg
  • inside_pic_04.jpg

 

HaroupiaΧαρουπιά
Κερατονία η κερατέα (Ceratonie siliqua)
Οικογένεια: Καισαλπινίδες (Caesalpiniaceae)
Κοινά ονόματα: ξυλοκερατιά, κερατσιά, κουντουρουδιά

Καλλιεργείται από τα πανάρχαια χρόνια και η καταγωγή της χάνεται στα βάθη των αιώνων, στις αρχές του πολιτισμού.
Κατά πάσαν πιθανότητα η Χαρουπιά είναι ο περίφημος «Λωτός» που έτρωγαν οι Λωτοφάγοι της Οδύσσειας, στις αφρικανικές ακτές της Μεσογείου. Επίσης, πολύ πιθανό οι Φοίνικες να την έφεραν από τις δυτικές πλαγιές των βουνών του Λιβάνου και από τα υψίπεδα της Αρμενίας, απ' όπου, σύμφωνα με μερικούς μελετητές, θα πρέπει να προέρχεται στις διάφορες αποικίες τους, στις δυτικές περιοχές της Μεσογείου.
Αλλά, για να συναντήσουμε για πρώτη φορά τη λέξη «χαρούπι», θα πρέπει να φτάσουμε ως τις αποικίες των Αράβων, που με τις κατακτήσεις τους διέδωσαν το δέντρο αυτό στην περιοχή, που καταλαμβάνει σχεδόν μέχρι σήμερα.
Στη χώρα μας η χαρουπιά καλλιεργείται κυρίως στην Κρήτη, όπου οι καρποί της, τα χαρούπια, προορίζονται στην πλειοψηφία τους για εξαγωγή. Η χαρουπιά είναι επίσης διαδομένη, αλλά σε πολύ μικρότερη κλίμακα, στην Κυνουρία, την Κεφαλλονιά, τη Σάμο, την Ερμιονίδα και άλλες περιοχές της νότιας Ελλάδας. Πρόκειται για μεγάλο δέντρο, ύψους 10-12 μ., με σφαιρική «κόμη» αειθαλές και κομψό. Είναι μάλλον μακρόβιο και με τα χρόνια τονίζεται η σφαιρική «κόμη» του, που είναι περισσότερο πλατιά παρά υψηλή, αφού τα πρώτα κλαδιά, τα πιο παλιά, έχουν την τάση ν' απλώνονται οριζόντια, έτσι που ν' αγγίζουν σχεδόν το έδαφος με τις άκρες τους.
Έχει κιτρινωπά λουλούδια, μερικά κανονικά ερμαφρόδιτα και άλλα μόνο «αρσενικά» ή «θηλυκά». Είναι ενωμένα σε αρκετά χαρακτηριστικούς βότρεις, με διαπεραστική μυρωδιά, και εμφανίζονται ενώ ακόμα ωριμάζουν οι καρποί του προηγούμενου χρόνου. Οι καρποί είναι χαρακτηριστικοί χέδροπες, που λέγονται κεράτια – τα γνωστά χαρούπια ή ξυλοκέρατα – που στην αρχή έχουν πράσινο και αργότερα, όταν ωριμάσουν, καστανοκόκκινο χρώμα. Είναι λιγότερο η περισσότερο επιμήκεις, ανάλογα με την ποικιλία, σκληροί στο εξωτερικό τμήμα τους, και περιέχουν μια γλυκιά σάρκα με πολυάριθμους σπόρους.
Οι ποικιλίες της χαρουπιάς, ανάλογα με το μέγεθος των καρπών, διακρίνονται σε «κοντοχάρουπα» και «μακροχάρουπα». Αλλά κυρίως διακρίνονται, ανάλογα με τον τόπο της παραγωγής τους, σε χαρούπια Κεφαλλονιάς, Ερμιονίδας, Κυνουρίας, Σάμου, Χανίων, Αποκορώνου, Ρεθύμνου, Ηρακλείου, Λασηθίου, κλπ.

Τεχνική της καλλιέργειας
Η χαρουπιά, δέντρο που αγαπά την ξηρασία, είναι διαδομένη στα ίδια κλίματα με τα εσπεριδοειδή, την ελιά, την αμυγδαλιά, τη χουρμαδιά, την αγαύη και τη φιστικιά. Ικανοποιείται με ελάχιστο νερό, παρόλο που την ωφελεί και μια μεγαλύτερη ποσότητα.
Το ίδιο ισχύει και για το έδαφος: η χαρουπιά μπορεί ν' αναπτυχθεί σε φτωχά βραχώδη εδάφη, με λιγοστό χώμα, αρκεί ο βράχος να είναι θρυμματισμένος για να μπορούν οι ρίζες να εισχωρήσουν σε βάθος. Η χαρουπιά αναπτύσσεται δύσκολα και παρουσιάζει μεμονωμένη καρποφορία μόνο στα επιφανειακά εδάφη.
Η ανθεκτικότητα και οι λιγοστές απαιτήσεις της, όμως, δεν την εμποδίζουν να επωφελείται από τις κατάλληλες καλλιεργητικές εργασίες (σκαλίσματα κάτω από την «κόμη», χλωρή λίπανση με ψυχανθή) και από τις λιπάνσεις, που σπάνια παρέχονται σ' αυτό το διάστημα.
Η χαρουπιά μπαίνει στο στάδιο της παραγωγής στην ηλικία των 10 χρόνων και στο στάδιο της καλής παραγωγής γύρω στα 30. Είναι σε θέση να παραμείνει σ' αυτό το στάδιο παραγωγικής ωριμότητας ως τα 100 και πλέον χρόνια.

Πολλαπλασιασμός
Θεωρητικά, ο πολλαπλασιασμός μπορεί να πραγματοποιηθεί ακόμα και με ξυλώδες μόσχευμα, με καταβολάδα και με παραφυάδα, αλλά τα συστήματα αυτά έχουν εγκαταλειφθεί τελείως, εξαιτίας των μέτριων αποτελεσμάτων τους.
Με σπόρο, αντίθετα, δημιουργούνται εύρωστα, πρώιμα, ανθεκτικά και παραγωγικά φυτά, με καλά αναπτυγμένο ριζικό σύστημα.
Η καλύτερη μέθοδος συνίσταται στη σπορά μέσα σε πήλινες γλάστρες (4-5 σπόροι στην καθεμιά). Μετά το φύτρωμα χρειάζεται ένα αραίωμα. Όταν τα φυτά φτάσουν σε ηλικία δύο χρόνων, είναι έτοιμα για το φύτεμα στην οριστική τους θέση. Συγκεκριμένα τοποθετείτε τη γλάστρα στο λάκκο του φυτέματος και τη σπάζετε εκεί, φροντίζοντας να μείνει άθικτη η μπάλα του χώματος, γιατί η χαρουπιά έχει πολύ ευαίσθητες ρίζες. Η μέθοδος είναι δαπανηρή, αλλά οι αποτυχίες σχεδόν ελάχιστες.
Τα μεγάλα δέντρα, για ν' αλλάξουν ποικιλία, εμφανίζονται με βλαστάνοντα ή κοιμώμενο «μάτι».

Συγκομιδή
Οι καρποί συγκομίζονται στα τέλη του καλοκαιριού, όταν αρχίζουν να πέφτουν μόνοι τους από το δέντρο και ξεραίνονται στον ήλιο.
Λόγω της μεγάλης θρεπτικής τους αξίας τα χαρούπια τροφοδοτούν μια ανθηρή μεταποιητική βιομηχανία: η αλεσμένη σάρκα τους (χαρουπάλευρο) είναι ένα προϊόν περιζήτητο στη βιομηχανία τροφίμων. Επίσης από τα χαρούπια, που περιέχουν υψηλό ποσοστό σακχαρόζης και άλλων σακχάρων, εξάγεται ένας σακχαρώδης χυμός που λέγεται «χαρουπόμελο» και χρησιμοποιείται στη ζαχαροπλαστική. Η σάρκα του χαρουπιού μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή αιθυλικής αλκοόλης, που είναι μάλιστα άριστης ποιότητας.
Τα πιο ωραία και πιο χοντρά χαρούπια χρησιμοποιούνται επίσης και σαν είδος διατροφής.