• inside_pic_01.jpg
  • inside_pic_02.jpg
  • inside_pic_03.jpg
  • inside_pic_04.jpg

 

axladiaΑχλαδιά (Pyrus)
Πύρος ή Πίρος ο κοινός (Pyrus ή Pirus communis)
Οικογένεια Ροδίδες (Rosaceae)
Συνώνυμα: απιδέα, απιδιά

Η αχλαδιά είναι οπωροφόρο δέντρο, που καλλιεργείται πάρα πολύ. Οι ρίζες της προέλευσής της χάνονται μέσα στο χρόνο, αλλά στη νότια Ευρώπη και στις άλλες παραμεσόγειες χώρες υπάρχουν αυτοφυόμενα είδη αγριαχλαδιάς, που φαίνεται ότι διατηρούν μερικά προγονικά χαρακτηριστικά του είδους. Η αχλαδιά είναι λιγότερο ανθεκτική από τη μηλιά στους ανοιξιάτικους παγετούς, μια και ανθοφορεί πριν απ'αυτήν, στις αρχές του Απριλίου, αλλά της είναι απαραίτητο το χειμωνιάτικο κρύο, για να έχει πλούσια ανθοφορία και καρποφορία. Στην Ελλάδα καλλιεργείται πάρα πολύ στις βόρειες περιοχές (κεντρική Μακεδονία, Θράκη, Θεσσαλία) αλλά και στις νότιες, μετά από προσεκτική επιλογή της ποικιλίας (π.χ. Κοντούλα) και του υψόμετρου (800-1.200 μ.).Το δέντρο αυτό, που το ύψος του φτάνει μέχρι 15 μ., έχει όρθιο κορμό και πυραμιδοειδή «κόμη» όταν είναι νεαρό και πιο στρογγυλή αργότερα. Εξάλλου και ο καστανόχρωμος φλοιός του, λείος στην αρχή, γίνεται με την πάροδο του χρόνου πιο τραχύς και σκάει. Το ξύλο του κορμού του είναι σκληρό και χρησιμοποιείται στην ξυλουργική. Είναι δέντρο φυλλοβόλο, με εναλλασσόμενα, ωοειδή και λαμπερά, πράσινα φύλλα, με λεπτές πριονωτές παρυφές, που το φθινόπωρο, λίγο πριν να πέσουν, αποκτούν ωραίες κοκκινωπές αποχρώσεις. Τα λευκά άνθη του αποτελούνται από 5 σέπαλα και 5 πέταλα, έχουν 10 στήμονες και είναι ενωμένα ανά 8-15 σε ταξιανθίες κορύμβους. Ανθίζει μετά το τέλος Μαρτίου και καρποφορεί με ψευδοκαρπούς: το αχλάδι δηλαδή, δεν σχηματίζεται με τη διόγκωση της ωοθήκης αλλά με τη διόγκωση της ανθοδόχης.
Ποικιλίες
Οι πολυάριθμες ποικιλίες της αχλαδιάς ταξινομούνται ανάλογα με τον προορισμό των καρπών (επιτραπέζια κατανάλωση, μαρμελάδες, χυμοί, σιρόπια κλπ.), με τις διαστάσεις και την ανθεκτικότητά τους κατά τη μεταφορά και τη συσκευασία, τη δυνατότητα διατήρησης κλπ. Στην Ελλάδα καλλιεργούνται σχεδόν αποκλειστικά επιτραπέζιες ποικιλίες, που σύμφωνα με την εποχή της ωρίμανσης των καρπών τους ταξινομούνται σε θερινές, φθινοπωρινές και χειμερινές. Η μεγάλη διάρκεια της καρποφορίας και η δυνατότητα συντήρησης των καρπών έχουν σαν αποτέλεσμα να διατίθενται σήμερα στην αγορά αχλάδια από τον Ιούλιο μέχρι τον Μάιο του επόμενου χρόνου.
Θερινές ποικιλίες
Ωριμάζουν από τον Ιούλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο και οι καρποί τους δεν μπορούν να διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, γι αυτό, μετά τη συγκομιδή, πρέπει να καταναλώνονται αμέσως. Με σειρά ωρίμανσης αναφέρονται οι ποικιλίες (AndreaDesportes", «Θερινή Σπαντόνα», «Πρώιμη βουτυράτη Μορεττίνι», «Ουίλλιαμ», «Ουίλλιαμ Ροζ της Ορλεάνης». Ελληνικές θερινές ποικιλίες είναι:η «Κοντούλα» ή «Κοντοποδαρούσα», η «Ζαχαράτη», η «Αγιοαποστολιάτικη». Επίσης στη χώρα μας καλλιεργούνται πολύ και οι ξενικές ποικιλίες «Κόσσια» και «Βουτυράτη πρώιμη Μορεττίνι».
Φθινοπωρινές ποικιλίες
Ωριμάζουν από τον Οκτώβριο μέχρι τον Δεκέμβριο. Μεγάλο μέρος των ιταλικών ποικιλιών υπάγονται σ' αυτήν την κατηγορία: «Μπουόνα Λουίζα», «Δούκισσα της Αγκουλέμ», «ΑμπάτεΦέτελ», «Κόνφερενς», «Κάιζερ», «Ντεκάνα ντελ Κομίτσιο». Στην Ελλάδα έχουμε την ποικιλία «Κρυστάλλι» και διάφορες τοπικές ποικιλίες, όπως η «Σκοπελίτικη», κλπ., αλλά καλλιεργούνται περισσότερο οι ξενικές ποικιλίες «ΑμπάτεΦέτελ», «Κάιζερ», «Κόνφερενς», κλπ. Η διατήρηση της φθινοπωρινής συγκομιδής δεν παρουσιάζει ιδιαίτερα προβλήματα: Μπορεί εύκολα να διατηρείται σε τελάρα, στο ύπαιθρο, κάτω από υπόστεγα ή και μέσα σε ψυγεία.
Χειμερινές ποικιλίες
Ωριμάζουν από τον Δεκέμβριο και μετά και χρειάζονται μακρόχρονη συντήρηση. Οι πιο διαδομένες χειμερινές ποικιλίες είναι η «Ολιβιέ ντε Σερ», «ΠάσσαΚρασσάνα», «Ντεκάναντ'ινβέρνο», «ΜπεργκαμόταΕσπερέν». Στην Ελλάδα καλλιεργείται κυρίως η «ΠάσσαΚρασσάνα». Οι χειμερινές ποικιλίες πρέπει να διατηρούνται στη σκιά, σ' ένα περιβάλλον με καλό αερισμό, γιατί καθώς ωριμάζουν οι παρποί απελευθερώνουν αέρια, τα οποία επιταχύνουν την ωρίμανσή τους. Επίσης η θερμοκρασία του περιβάλλοντος θα πρέπει να είναι 1-4οC, ενώ δεν πρέπει να υπάρχει ούτε υπερβολική υγρασία ούτε υπερβολική ξηρασία. Στο μεγαλύτερο μέρος τους οι ποικιλίες της αχλαδιάς είναι αυτόστειρες, γι' αυτό πρέπει να φυτεύονται διαφορετικές ποικιλίες – η μια κοντά στην άλλη, που όμως να ταιριάζουν μεταξύ τους – ώστε να επιτυγχάνεται η σταυρεπικονίαση των λουλουδιών. Μ'αυτό τον τρόπο αυξάνεται η παραγωγή, ακόμα και των αυτογόνιμων ποικιλιών.
Κατάλληλες για τα νότια κλίματα είναι οι ποικιλίες «Κοντούλα», «Κόσσια» και «ΜπουτίραΠρεκότσεΜορεττίνι», καθώς επίσης και η ποικιλία «Κρυστάλλι».
Τεχνική της καλλιέργειας
Η αχλαδιά ευδοκιμεί σε βαθιά και δροσερά και μάλλον πυριτικά εδάφη. Καλό είναι να αποφεύγονται τα εδάφη που έχουν την τάση να ξεραίνονται το καλοκαίρι (εμφανίζονται φελλώδεις κηλίδες στη σάρκα του καρπού, ενώ παρουσιάζεται ελάττωση της ανάπτυξης και της διάρκειας της ζωής του φυτού. Επίσης καλύτερα να αποφεύγονται τα ασβεστώδη εδάφη (κίνδυνος χλωρώσεως), τα υγρά εδάφη, που λιμνάζουν τα νερά (μεγάλος κίνδυνος προσβολής από σηψιριζία), τα ψυχρά, βαριά εδάφη (καθυστέρηση της ωρίμανσης και καρποί κακής ποιότητας). Τα εδάφη αυτά πρέπει να αποφεύγονται, ιδιαίτερα όταν γίνεται εντατική καλλιέργεια, γιατί στους κήπους υπάρχει δυνατότητα παρέμβασης και βελτίωσης αυτών των συνθηκών.
Η φύτευση γίνεται κατά το φθινόπωρο – χειμώνα, καλύτερος μήνας θεωρείται ο Νοέμβριος ή ο Δεκέμβριος, ανάλογα με την περιοχή. Πριν από το οριστικό φύτεμα το έδαφος πρέπει να εμπλουτιστεί με άφθονη βασική λίπανση, με βάση την κοπριά και τα ανόργανα λιπάσματα. Τα δενδρύλλια φυτεύονται σε λάκκους βάθους 30 εκατ. και πλάτους 50 εκατ. Τα νεαρά δέντρα πρέπει να υποστηρίζονται με πασσάλους.
Όταν φυτεύονται πολλά δέντρα πρέπει να μπαίνουν σε κατάλληλες αποστάσεις, ανάλογα με τον τρόπο της διαμόρφωσης και το υποκείμενο που χρησιμοποιήθηκε για εμβολιασμό. Οι αποστάσεις για τις αχλαδιές που πρόκειται να διαμορφωθούν σε σχήμα παλέτας πρέπει να είναι 1.5-2 μ. ανάμεσα στα δέντρα και 3 μ. ανάμεσα στις γραμμές. Στην περίπτωση, όμως, που διαμορφώνονται σε κορδόνι, οι αποστάσεις πρέπει να είναι 1 μ. ανάμεσα στα δέντρα και 2 μ. ανάμεσα στις γραμμές. Τέλος, για την περίπτωση που διαμορφώνονται σε ατρακτοειδές σχήμα, χρειάζονται 4-5 μ. από όλες τις πλευρές (ανάμεσα στα δέντρα και ανάμεσα στις γραμμές). Εξάλλου, τα δέντρα που είναι εμβολιασμένα πάνω σε αγριαχλαδιές (δενδρύλλια από σπόρο) αναπτύσσονται περισσότερο από τα δέντρα που είναι εμβολιασμένα πάνω σε κυδωνιές, γι αυτό οι αποστάσεις τους πρέπει να αυξάνονται.
Την άνοιξη, που το έδαφος αρχίζει να θερμαίνεται, καλό είναι να σκεπάζεται με άχυρο ή τύρφη, για να μη χάνει την υγρασία του. Σε περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας καλό είναι να ποτίζεται. Αν ο χειμωνιάτικος παγετός ανασηκώσει το έδαφος, πρέπει να πιέσετε το χώμα γύρω από τη βάση των δέντρων. Κάθε δύο χρόνια πρέπει να ρίχνετε κοπριά και κάθε χρόνο ανόργανα λιπάσματα.
Τα αχλάδια είναι ώριμα όταν ανασηκώνονται και στρέφοντάς τα ελαφρά ο ποδίσκος τους αποκολλάται εύκολα.Τα θερινά αχλάδια, που δεν μπορούν να διατηρηθούν πολύ, συλλέγονται αμέσως μόλις ωριμάσουν, ενώ αντίθετα, η συλλογή των φθινοπωρινών και χειμερινών ποικιλιών μπορεί να γίνει λίγο πριν από την ωρίμανση, η οποία θα ολοκληρωθεί στο στάδιο της διατήρησης των καρπών.
Πολλαπλασιαμός
Οι ποικιλίες της αχλαδιάς πολλαπλασιάζονται με εμβολιασμό πάνω σε αγριαχλαδιές (σπορόφυτα αχλαδιάς) ή πάνω σε κυδωνιές που παρήχθησαν από μοσχεύματα.
Η σπορά για την παραγωγή υποκείμενων σπορόφυτων αχλαδιάς γίνεται την άνοιξη σε υπαίθρια φυτώρια. Τα νεαρά φυτά μεταφυτεύονται σε φυτώριο μετά από 2-3 μήνες και εμβολιάζονται τον ίδιο ή τον επόμενο χρόνο. Ο εμβολιασμός γίνεται συνήθως τον Ιούλιο, με «κοιμώμενο μάτι». Σε σύγκριση με τον εμβολιασμό πάνω σε σπορόφυτο αχλαδιάς, ο εμβολιασμός πάνω σε κυδωνιά παρουσιάζει μια πιο συγκρατημένη ανάπτυξη και τα δέντρα καρποφορούν γρηγορότερα, αλλά ζουν λιγότερα χρόνια και δεν αναπτύσσονται καλά στα ασβεστώδη και ξηρά εδάφη.
Κλάδεμα
Κλάδεμα διαμόρφωσης. Η αχλαδιά μπορεί να διαμορφωθεί στο φυσικό της σχήμα ή σε διάφορα άλλα σχήματα, είτε ογκώδη (κυπέλλου, ατράκτου, πυραμίδας, κλπ.), είτε πεπλατυσμένα (παλέτα, κορδόνι, καρποφόρος φράχτης, κλπ.). Κατά την επιλογή του σχήματος διαμόρφωσης θα πρέπει, μεταξύ των άλλων, να παίρνετε υπόψη σας τον διαθέσιμο χώρο (τα ογκώδη σχήματα θέλουν περισσότερο χώρο: σε 100 μ2 δεν μπορούν να φυτευτούν περισσότερα από 2-3 δέντρα, διαμορφωμένα σε ογκώδη σχήματα) και τις γνώσεις σας σχετικά με το θέμα του κλαδέματος (τα πεπλατυσμένα σχήματα έχουν ανάγκη από συχνότερα και πιο πολύπλοκα κλαδέματα). Το πιο απλό σχήμα διαμόρφωσης είναι το φυσικό, που διατηρείται σε μέτριο ύψος.
Κλάδεμα καρποφορίας. Είναι το ίδιο με της μηλιάς. Η αχλαδιά σχηματίζει δύο είδη «ματιών»: φυλλοφόρα «μάτια», που παράγουν φύλλα και βλαστούς και μεικτά «μάτια» από τα οποία αναπτύσσονται βλαστοί και άνθη (επομένως και καρποί). Οι καρποί σχηματίζονται πάνω σε κλαδιά και λεπτοκλάδια ηλικίας ενός χρόνου και επίσης πάνω στις λαμπούρδες (κοντά κλαδιά δύο ή περισσότερων χρόνων).
Τα κλαδιά ενός χρόνου (ξυλοφόρα, μεικτά, λεπτοκλάδια) δεν πρέπει να επιβραχύνονται ποτέ. Αν το δέντρο παράγει υπερβολική ποσότητα καρπών μπορούν να αραιωθούν τα καρποφόρα κλαδιά, ηλικίας ενός χρόνου. Αντίθετα, μπορούν να επιβραχυνθούν τα κλαδιά προέκτασης των βραχιόνων. Μπορούν ν'αφαιρεθούν οι πολύ παλιές λαμπούρδες. Αντίθετα, δεν πρέπει ποτέ να θίγετε τα κεντριά (κοντά κλαδιά, που αργότερα φαίνονται λαμπούρδες).
Το κλάδεμα πρέπει να γίνεται στη διάρκεια της χειμερινής ανάπαυσης του δέντρου.
Ζωικοί εχθροί και παράσιτα
Η ψώρα του Σαν Ζοζέ (Quadvaspidiotusperniciosus) είναι ένα μικρότατο έντομο που απομυζά το χυμό του δέντρου, με αποτέλεσμα την εξασθένιση και την ελάττωση της καρποφορίας του. Στα κλαδιά εμφανίζονται μικρές κρούστες (είναι τα ασπίδια που καλύπτουν τα έντομα) και στους καρπούς στρογγυλές κηλίδες. Η καταπολέμηση γίνεται με πολυθειούχο βάριο ή ασβέστιο, στη διάρκεια της χειμερινής ανάπαυσης του δέντρου.
Η κηκιδόμυγα της αχλαδιάς (Contariniapirivora), τα θηλυκά έντομα αποθέτουν τ' αυγά τους πάνω στα λουλούδια. Οι προνύμφες που γεννιούνται εισχωρούν στην ωοθήκη των λουλουδιών και τρέφονται από τη σάρκα του μικρού καρπού. Οι καρποί παραμορφώνονται, το χρώμα τους σκουραίνει και στη συνέχεια πέφτουν. Οι ζημιές που προκαλούνται από το έντομο αυτό είναι πολύ σοβαρές. Η καταπολέμηση των τέλειων εντόμων, κατά την ανθοφορία, γίνεται με θειική νικοτίνη και Μαλαθείο. Οι προσβλημένοι καρποί πρέπει να συλλέγονται και να καταστρέφονται. Ακόμα πρέπει να πασπαλίζεται το χώμα γύρω από τα δέντρα με εντομοκτόνα, τα οποία εξολοθρεύουν τις προνύμφες των εντόμων, που συνήθως διαχειμάζουν στο έδαρος.
Οπλοκάμπη της αχλαδιάς (Hoplocampabrevis). Τα τέλεια έντομα αποθέτουν τ'αυγά τους πάνω στα άνθη. Οι προνύμφες εισχωρούν μέσα στους αναπτυσσόμενους μικρούς καρπούς και καταβροχθίζουν τη σάρκα τους. Κατόπιν βγαίνουν από τα μικρά αχλάδια και πέφτουν στο χώμα. Οι καρποί που έχουν προσβληθεί μαυρίζουν, αδειάζουν εσωτερικά, σαπίζουν και πέφτουν. Από την τρύπα εξόδου των προνυμφών βγαίνει ένα μελανό υγρό. Η καταπολέμηση γίνεται στις αρχές της ανθοφορίας, με κατάλληλα εντομοκτόνα φάρμακα. Οι προσβλημένοι καρποί, που πέφτουν στο έδαφος, πρέπει να συλλέγονται και να καταστρέφονται.
Η αχλαδιά προσβάλλεται και από άλλα έντομα, όπως είναι το σκουλήκι της μηλιάς (Carpocapsapomonella), η χειμερινή πεταλούδα των καρποφόρων δέντρων (Cheimatobiabrumata), κλπ.
Επίσης ο Ερυθρός τετράνυχος προσβάλλει τα φύλλα και απομυζά το χυμό τους. Τα προσβλημένα φύλλα γίνονται καστανά, ξεραίνονται και πέφτουν.
Φουζικλάδιο της αχλαδιάς (Venturiapyrina). Πάνω στα προσβλημένα φύλλα εμφανίζονται ελαιώδεις, ακανόνιστες κηλίδες, αρχικά μεμονωμένες και αργότερα ενωμένες μεταξύ τους. Τα φύλλα ξεραίνονται. Επίσης παρόμοιες κηλίδες εμφανίζονται και πάνω στους καρπούς, που αργότερα νεκρώνονται και παρουσιάζουν ρωγμές., έτσι ώστε να καθίστανται τελείως ακατάλληλοι για κατανάλωση. Επίσης μπορούν να προσβληθούν και οι χλωροί βλαστοί, που στην περίπτωση αυτή συρρικνώνονται. Η καταπολέμηση είναι προληπτική, με ψεκασμούς από μη χαλκούχα φάρμακα.
Εξέλκωση της αχλαδιάς. Προκαλείται απο μερικούς μύκητες και βακτηρίδια, που εισχωρούν μέσα στα κλαδιά του δέντρου από τραύματα και ρωγμές, τα οποία έχουν προκληθεί, για παράδειγμα, από τους παγετούς, το κλάδεμα, κλπ. Στα προσβλημένα κλαδιά εμφανίζονται καστανές νεκρωτικές κηλίδες, που γίνονται αργότερα εξελκώσεις. Τα προσβλημένα κλαδιά ξεραίνονται. Η καταπολέμηση συνίσταται στην άμεση αφαίρεση των κλαδιών που εμφανίζουν ύποπτα συμπτώματα, όπως η αλλαγή του χρώματός τους. Επίσης οι ρωγμές και οι τομές απο κλαδέματα πρέπει να καλύπτονται με κατάλληλες μαστίχες.
Ιώδης λιθίαση της αχλαδιάς. Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται στους καρπούς που μόλις σχηματίζονται, 10-20 ημέρες μετά την πτώση των πετάλων. Σκουροπράσινες κηλίδες παρουσιάζονται πάνω στους μικρούς καρπούς, οι οποίοι στη φάση αυτή παύουν ν' αναπτύσσονται. Τα προσβλημένα μέρη τους παραμένουν σκληρά και πικρά στη γεύση, ενώ ο υπόλοιπος καρπός αναπτύσσεται παραμορφωμένος. Οι προσβλημένοι καρποί δεν τρώγονται. Όπως σε όλες τις ασθένειες που προκαλούνται από ιούς, έτσι και για τη λιθίαση, η καταπολέμηση είναι κυρίως προληπτική: πρέπει να παίρνετε το υλικό που χρησιμοποιείται για τον πολλαπλασιασμό (κεντράδια, «μάτια») από μητρικά δέντρα, τα οποία είναι τελείως υγιή, να χρησιμοποιείτε απολυμασμένα εργαλεία κλαδέματος και να εξολοθρεύετε τα έντομα – φορείς των ιώσεων.
Σήψη κατά κύκλους (Moniliafructigena). Προσβάλλει τους καρπούς. Εκδηλώνεται με καστανές κηλίδες στους καρπούς, που αργότερα σκεπάζονται από λευκά στίγματα, διαταγμένα σε ομόκεντρους κύκλους. Η καταπολέμηση γίνεται με κατάλληλα μυκητοκτόνα φάρμακα.