• inside_pic_01.jpg
  • inside_pic_02.jpg
  • inside_pic_03.jpg
  • inside_pic_04.jpg

 

TAXUSΤάξος (Taxus)
Οικογένεια: Ταξίδες (Taxaceae)
Κοινά ονόματα: ίταμο, ήμερο έλατο, καρκαριά
Γένος που περιλαμβάνει 8 είδη κωνοφόρων, τα οποία κατάγονται από τις εύκρατες περιοχές του βόρειου ημισφαίριου. Ο καρπός είναι διαφορεικός από των περισσότερων κωνοφόρων, γιατί τα ωάρια προστατεύονται από ένα σαρκώδες «λέπι», το περιχιτώνιο (arillus) αντί των γνωστών κώνων. Είναι ανθεκτικά, αειθαλή δέντρα, που γενικά παρουσιάζουν απλωτή και πυκνή «κόμη». Ο κορμός, συνήθως ευθύς, παρουσιάζει επιμήκεις αυλακώσεις και είναι σκεπασμένος από λεπιδωτό καστανέρυθρο φλοιό. Τα φύλλα, γραμμοειδή, άμισχα και πεπλατυσμένα, σχηματίζονται πάνω στα κλαδιά σε δύο αντίθετες σειρές (δίστοιχα). Τα «θηλυκά» λουλούδια έχουν ελάχιστη διακοσμητική αξία και παράγουν τα περιχιτώνια (arillus), σαρκώδη, κόκκινα «λέπια». Οι τάξοι είναι δέντρα πολύ διακοσμητικά, διαδομένα στα πάρκα και τους κήπους. Μπορούν επίσης να σχηματίσουν φράχτες, γιατί αντέχουν στο κλάδεμα και μερικές φορές χρησιμοποιούνται και για το σχηματισμό ανεμοφραχτών.

Είδη και ποικιλίες
Τάξος η ραγώδης (Taxus baccata). Ο κοινός τάξος ή ήμερο έλατο είναι δέντρο ή μεγάλος θάμνος, που μπορεί να φτάσει σε ύψος 15 μ. και σε διάμετρο 8 μ. Τα κλαδιά του, που αναπτύσσονται σχεδόν οριζόντια, είναι εναλλασσόμενα, και δίνουν στο δέντρο μια απλωτή όψη. Τα φύλλα, γραμμοειδή και πεπλατυσμένα, έχουν βαθυπράσινο χρώμα στην επάνω επιφάνεια και πρασινοκίτρινο στην κάτω. Τα λουλούδια, μικρών διαστάσεων, ανοίγουν τον Φεβρουάριο. Τα «αρσενικά» είναι κίτρινα και σφαιρικά ενώ τα «θηλυκά» μονήρη, είναι πράσινα και παράγουν τα περιχιτώνια (arillus) που το καθένα περιλείει έναν σπόρο με χρώμα κόκκινο και σχήμα σφαιρικό. Ο τάξος έχει δημιουργήσει διάφορες ποικιλίες, από τις οποίες αναφέρουμε την "Adpressa" ύψους 2-3 μ. με πυκνά κλαδιά και μικρά ωοειδή φύλλα, τη «Χρυσή» ("Aurea") που προέρχεται από την προηγούμενη με φύλλα χρυσοκίτρινα αλλά λιγότερο εύρωστη από το τυπικό είδος και, τέλος, τη «Λευκή Ποικιλόχρωμη» ("Alba Variegata").
Τάξος η βραχύφυλλος (Taxus brevifolia). Κατάγεται από την Καλιφόρνια και το Όρεγκον και φτάνει σε ύψος 8-10 μ. Έχει κόκκινο φλοιό, επιμήκη κλαδιά και σκληρά, μυτερά φύλλα.
Τάξος η καναδική (Taxus canadensis). Κατάγεται από τις ανατολικές περιοχές της βόρειας Αμερικής και μοιάζει με θάμνο. Αναπτύσσεται σε ύψος 2 περίπου μ. και παρουσιάζει κοντά φύλλα κιτρινοπράσινα στην επάνω επιφάνεια και πράσινα στην κάτω.
Τάξος η αιχμηρά (Taxus cuspidata). Κατάγεται από την Ιαπωνία και ξεπερνά το ύψος των 15 μ. Έχει κόκκινο ή καστανόχρωμο φλοιό, όρθια κλαδιά, και φύλλα βαθυπράσινα στην επάνω επιφάνεια και κιτρινοπράσινα στην κάτω. Από τις ποικιλίες του αναφέρουμε την «Κιτρινόραγη» ("Luteo Baccata") με περιχιτώνια (arillus) κίτρινα, την "Minima" και την "Nana" που είναι συμπαγείς και μικρές.
Τεχνική της καλλιέργειας
Ο τάξος δεν απαιτεί ιδιαίτερες φροντίδες: καλλιεργείται σε όλα τα εδάφη αλλά προτιμά τα σχετικά ασβεστώδη ή τυρφώδη, αρκεί να μην είναι υγρά. Αν η αποστράγγιση δεν είναι τέλεια το δέντρο μπορεί να ξεραθεί. Αναπτύσσεται και στον ήλιο και στη σκιά, ακόμα και σε θέσεις εκτεθειμένες στον αέρα. Για να σχηματίσετε φράχτες φυτεύετε δενδρύλλια ύψους 40 περίπου εκατ. σε απόσταση 40-45 εκατ., κλαδεύοντας τα κύρια κλαδιά για να βοηθήσετε τις διακλαδώσεις και, ενδεχομένως, αφαιρείτε τις παραφυάδες που μπορεί να σχηματιστούν στη βάση του φυτού. Ο τάξος, εκτός του ότι αντέχει στην ξηρασία, είναι κατάλληλος και για περιβάλλον με μολυσμένη ατμόσφαιρα.
Πολλαπλασιασμός
Ο πολλαπλασιασμός μπορεί να γίνει με σπόρο και με μόσχευμα αλλά οι ποικιλίες που πολλαπλασιάζονται με σπόρο είναι δυνατό να παρουσιάζουν διαφορετικά χαρακτηριστικά από τους «γονείς», γι' αυτό είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούνται μοσχεύματα. Τα τελευταία κόβονται από τους πλευρικούς βλαστούς το φθινόπωρο, έτσι ώστε να φέρουν κι ένα κομμάτι παλιότερου ξύλου και τοποθετούνται για ριζοβόληση σ' ένα μείγμα άμμου και τύρφης, σε κρύο κασόνι. Το επόμενο καλοκαίρι τα φυτεύετε σε φυτώριο, προστατεύοντάς τα στη διάρκεια του χειμώνα, και τα μεταφυτεύετε στην οριστική τους θέση μετά από δύο χρόνια.
Η σπορά γίνεται τον Οκτώβριο, σε γαβάθες, σε κρύο κασόνι: οι σπόροι πρέπει ν' απαλλαγούν από την προστασία του περιχιτώνιου (arillus). Ενδεχομένως μπορείτε να μαζέψετε τα ώριμα περιχιτώνια (arillus), να τα βάλετε μέσα σε υγρή άμμο σε κασόνι και να τα φυτέψετε στο τέλος του χειμώνα. Τα μικρά φυτά, που έχουν φτάσει σε ύψος 7 περίπου εκατ., μπορούν να μεταφερθούν σε φυτώριο, όπου καλλιεργούνται για 2-3 χρόνια. Τέλος, φυτεύονται σην οριστική τους θέση τον Μάρτιο – Απρίλιο.