• inside_pic_01.jpg
  • inside_pic_02.jpg
  • inside_pic_03.jpg
  • inside_pic_04.jpg

 

MENTAΜέντα (Mentha)
Οικογένεια: Χειλανθή ή Λαμπιάτα (Labiatae)
Συνώνυμο: Μίνθη
Κοινά ονόματα: δυόσμος, αγιασμός (Κέρκυρα), βληχώνι, βληχούνι, γλυφώνι, φλισκούνι
Γένος που περιλαμβάνει 25 είδη ποωδών, πολυετών, ανθεκτικών και ημιανθεκτικών φυτών, με αρωματικά φύλλα. Μερικά είδη καλλιεργούνται σε βιομηχανικό επίπεδο, για την εξαγωγή αρωματικού ελαίου, ενώ άλλα μπορούν να καλλιεργηθούν στον κήπο σαν διακοσμητικά φυτά (προπάντων οι ποικιλόχρωμες ποικιλίες) ή για τα φύλλα τους, που χρησιμοποιούνται στην κουζίνα.
Πρόκειται για ριζωματώδη φυτά, με στέλεχος που στην αρχή είναι έρπον και βγάζει ρίζες στους κόμπους, ενώ αργότερα γίνεται όρθιο, με τετράγωνη διατομή. Τα φύλλα είναι ωοειδή ή λογχοειδή, λιγότερο ή περισσότερο στενά και μακριά, ανάλογα με τα είδη, με έντονες νευρώσεις, συνήθως έμμισχα και πάντα αντίθετα. Τα λουλούδια, πολύ μικρά, έχουν μια χοανοειδή στεφάνη, που αποτελείται από τέσσερα πέταλα και εμφανίζονται ενωμένα σε σπονδύλους γύρω από το στέλεχος. Σχηματίζονται στην κορυφή των στελεχών, στις μασχάλες των τελευταίων φύλλων, ενωμένα σ' ένα είδος στάχυ. Το χρώμα τους κυμαίνεται από το πράσινο ως το αχνορόδινο και το μοβ.
Όλα τα είδη μέντας, άγρια και καλλιεργούμενα, ακόμα και οι ποικιλίες που καλλιεργούνται για διακοσμητικούς σκοπούς, αναδίδουν ένα χαρακτηριστικό, έντονο άρωμα, που οφείλεται σ' ένα αιθέριο έλαιο, το οποίο υπάρχει στα φύλλα και τα στελέχη του φυτού και περιέχει μενθόλη. Η ποσότητα του ελαίου αυτού, που ποικίλλει από είδος σε είδος, αυξάνεται κατά πολύ λίγο πριν από την ανθοφορία. Το αιθέριο έλαιο που εξάγεται από τα φυτά χρησιμοποιείται στη ζαχαροπλαστική, τη φαρμοκοποιία και την ποτοποιία. Επειδή έχει μεγάλη ζήτηση στην αγορά, υπάρχουν εκτεταμένες καλλιέργειες του είδους Μέντα η πιπερώδης (M. piperita) σε πολλές χώρες της Ευρώπης.
Είδη και ποικιλίες
Μέντα η υδρόβιος (Mentha aquatica). Έχει ύψος 50 περίπου εκατ. και πολύ χοντρά, κατά ένα μέρος έρποντα, στελέχη σε πράσινο ή μοβ – κόκκινο χρώμα. Τα φύλλα είναι έμμισχα, ωοειδή ή στρογγυλωπά και τα λουλούδια αχνορόδινα.
Μέντα η κιτρώδης (Mentha citrate). Έχει ύψος 30-40 εκατ. και ωοειδή φύλλα, που αναδίδουν ένα χαρακτηριστικό έντονο και ευχάριστο άρωμα, που θυμίζει το άρωμα του περγαμόντου. Τα λουλούδια έχουν λιλά χρώμα.
Μέντα x ευγενής (Mentha x gentiles). Το υβρίδιο αυτό, ύψους 45 εκατ., έχει έμμισχα λογχοειδή φύλλα, με οδοντωτές παρυφές και πράσινα λουλούδια, ενωμένα σε συμπαγείς στάχεις στην κορυφή των στελεχών. Το χαρακτηριστικό έντονο άρωμά του συχνά συγχέεται με της Μέντας της πιπερώδους (Mentha piperita). Η ποικιλία «Ποικιλόχρωμη» ("Variegata") έχει διακοσμητικό φυλλωμα.
Μέντα η μακρόφυλλος (Mentha longifolia). Το είδος αυτό, που είναι διαδομένο κυρίως στα ξερά εδάφη, έχει μακρόστενα άμισχα φύλλα, έντονες νευρώσεις και πολύ μικρά, αχνορόδινα λουλούδια, ενωμένα σε επάκριους στάχεις, μήκους 10 περίπου εκατ.
Μέντα η πιπερώδης (Mentha piperita). Προέρχεται, κατά πάσα πιθανότητα, από διασταύρωση ανάμεσα στη Μέντα την πράσινη (M. viridis) και στη Μέντα την υδρόβιο (M. aquatica). Το είδος αυτό έχει το πιο έντονο άρωμα και παράγει άριστης ποιότητας αιθέριο έλαιο. Είναι, κατά συνέπεια, το είδος που καλλιεργείται περισσότερο. Έχει λογχοειδή, βαθυπράσινα φύλλα με μίσχο μήκους 1 εκατ. και ροζ – μοβ λουλούδια, ενωμένα σε συμπαγείς, σχεδόν, κωνικές ταξιανθίες.
Μέντα η πουλέγειος (Mentha pulegium). Το είδος αυτό, που είναι πιο γνωστό σαν γληφώνι, γληχούνι και φλισκούνι, έχει στελέχη μήκους 20-40 εκατ., τα οποία είναι έρποντα στη βάση και όρθια στο ακραίο τμήμα. Τα φύλλα είναι έμμισχα, λογχοειδή και μικρά. Και τα λουλούδια είναι πολύ μικρά και έχουν ροζ-μοβ χρώμα. Χρησιμοποιείται πολύ για να αρωματίζει φαγητά.
Μέντα η ρεκιένειος (Mentha requienii). Έρπον είδος, που είναι γνωστό και σαν έρπουσα μέντα ή μέντα της Κορσικής, απ' όπου και κατάγεται. Φτάνει σε ύψος 5-10 εκατ. και σχηματίζει έναν ανοιχτοπράσινο τάπητα, με πολύ μικρά, στρογγυλωπά και αρωματικά φύλλα. Παρουσιάζει πορφυρόχρωμα λουλούδια.
Μέντα η στρογγυλόφυλλος (Mentha rotundifolia). Το είδος αυτό είναι γνωστό και σαν Μέντα η ούλη (Mentha crispa). Έχει στελέχη ύψους 80 περίπου εκατ. και τραχιά, άμισχα, ελλειπτικά, σχεδόν στρογγυλά φυλλα, των οποίων η πάνω επιφάνεια έχει πράσινο χρώμα και η κάτω υπόλευκο. Έχει ένα χαρακτηριστικό, έντονο άρωμα. Στο είδος αυτό ανήκουν μερικές διακοσμητικές ποικιλίες, από τις οποίες αναφέρουμε την «Ποικιλόχρωμο» (ριεγάτα»), της οποίας τα φύλλα είναι διάστικτα με άσπρο χρώμα.
Μέντα η πράσινη (Mentha viridis). Εύρωστο είδος, που είναι γνωστό και σαν Μέντα η σταχυοειδής (Mentha spicata). Πρόκειται για τυπικό φυτό των υγρών περιοχών. Έχει λεία φύλλα και ροζ ή λιλά λουλούδια.
Τεχνική της καλλιέργειας
Οι μέντες χρειάζονται δροσερά, ελαφρά, βαθιά και εύφορα ποτιστικά εδάφη, πλούσια σε ασβέστιο και καλά λιπασμένα.
Θα πρέπει να θυμάστε ότι, γενικά, τα φυτά αυτά, παρόλο που χρειάζονται άφθονα ποτίσματα, δεν αντέχουν σε εδάφη που συγκρατούν πολύ υγρασία και ακόμα λιγότερο στα βαλτώδη (εκτός από τη Μέντα την υδρόβιο – M. aquatica). Μόνο στα κατάλληλα εδάφη τα φυτά που προορίζονται για συγκομιδή μπορούν να ζήσουν περισσότερο από ένα χρόνο, διαφορετικά πρέπει να ανανεώνονται κάθε άνοιξη ή κάθε φθινόπωρο.
Στην περίπτωση πολυετούς καλλιέργειας, καλό θα είναι κάθε χρόνο να πραχώνονται κάπως τα έρποντα και ήδη ριζωμένα στελέχη μ' ένα ελαφρό σκάψιμο. Με τον τρόπο αυτό θα ευνοηθεί η ανάπτυξη νέων βλαστών.
Πολλαπλασιασμός
Οι μέντες μπορούν να πολλαπλασιαστούν με σπόρο. Η σπορά γίνεται την άνοιξη, σε σπορείο ή απευθείας στην οριστική θέση. Ο πιο εύκολος τρόπος πολλαπλασισμού, όμως, είναι η διαίρεση των θυσάνων της βάσης, το φθινόπωρο (στις ζώνες με ξερά καλοκαίρια) ή την άνοιξη (στα δροσερά κλίματα). Τα κομμάτια του φυτού φυτεύονται αμέσως και ποτίζονται με αφθονία μέχρι να πιάσουν.