• inside_pic_01.jpg
  • inside_pic_02.jpg
  • inside_pic_03.jpg
  • inside_pic_04.jpg

 

ELAIAGNOSΕλαίαγνος (Elaeagnus)
Οικογένεια: Ελαιαγνίδες (Elaegnaceae)
Κοινά ονόματα: τζιτζιφιά, αγριοτζιτζιφιά, μοσχοϊτιά

Γένος που περιλαμβάνει 45 είδη αειθαλών, φυλλοβόλων θάμνων και μικρών δέντρων, τα οποία είναι διαδεδομένα στη βόρεια Αμερική, στην Ευρώπη και την Ασία. Καλλιεργούνται για το ωραίο τους φύλλωμα. Τα φύλλα, εύκαμπτα και λεπτά στα φυλλοβόλα είδη και δερματώδη στα αειθαλή, φέρουν μικρά λέπια σε ασημί ή μπρούτζινο χρώμα. Τα άνθη υπόλευκα και αρωματικά, έχουν σχήμα καμπανούλας ενωμένα σε δέσμες στις μασχάλες των φύλλων. Παράγει εδώδιμους καρπούς (δρύπες), που καταναλώνονται νωποί ή ζαχαρωμένοι. Επειδή πρόκειται για ανθεκτικά είδη, οι ελαίαγνοι χρησιμοποιούνται όχι μόνο σαν καλλωπιστικά δέντρα, αλλά και σαν ανεμοθραύστες στις παραλιακές ζώνες.

Είδη και ποικιλίες
Ελαίαγνος ο στενόφυλλος (Elaeagnus angustifolia)
Κοινά ονόματα: τζιτζιφιά, αγριοτζιτζιφιά, μοσχοϊτιά. Φυλλοβόλο είδος, που κατάγεται από την Ασία και είναι πολύ διαδεδομένο στη νότια Ευρώπη. Έχει ύψος 4,5 μ. περίπου, όμορφα, λογχοειδή, ασημόγκριζα φύλλα και πολύ αρωματικά άνθη, τα πέταλα των οποίων είναι ασημόχρωμα από τη μια και κίτρινα από την άλλη πλευρά. Παράγει εδώδιμες δρύπες, ξερές και αλευρώδεις.

Ελαίαγνος ο αργυρόχρους (Elaeagnus argentea, συνών. E. commutata)
Φυλλοβόλος θάμνος αργής ανάπτυξης, που κατάγεται από τη βόρεια Αμερική. Έχει ύψος 2-2,5 μ. περίπου, καστανέρυθρα στελέχη, καλυμμένα με λέπια και ωοειδή, αργυροπράσινα φύλλα. Εξάλλου, τα άνθη και οι καρποί του έχουν ασημένιο χρώμα. Το είδος αυτό παράγει πολλές παραφυάδες.

Υβρίδιο Ελαίαγνος Χ ebbingel.
Υβρίδιο κατάλληλο για τον κήπο, που δημιουργήθηκε από τη διασταύρωση του Ελαίαγνου του μακρόφυλλου (E. macrophylla) και του Ελαίαγνου του οξέως (E. pungens). Πρόκειται για αειθαλές θάμνο, ύψους 3-4 μ. γρήγορης ανάπτυξης. Έχει ωοειδή αργυρότεφρα φύλλα, πολύ αρωματικά άνθη με ασημένια πέταλα, που ανοίγουν το φθινόπωρο και μικρούς ωοειδείς πορτοκαλοκόκκινους καρπούς. Το είδος αυτό μπορεί να σχηματίσει και ανεμοθραύστες.

Ελαίαγνος ο λείος (Elaeagnus glabra)
Είδος όμοιο με το προηγούμενο, αλλά λιγότερο εύρωστο ύψους μέχρι 3,5 μ. Έχει ωοειδή αργυρόχρωμα φύλλα και, επίσης, αργυρόχρωμα άνθη, που ανοίγουν Οκτώβριο - Νοέμβριο και παράγουν καρπούς σε πορτοκαλί ή κόκκινο χρώμα.

Ελαίαγνος ο μακρόφυλλος (Elaegnus macrophylla)
Αειθαλής θάμνος, που κατάγεται από την Κίνα και την Ιαπωνία. Έχει ύψος 3 μ. περίπου, κρεμάμενα κλαδιά, μακριά φύλλα που με τον καιρό αλλάζουν χρώμα περνώντας από το αργυρότεφρο στο ανοιχτό πράσινο χρώμα και πολύ αρωματικά αργυρόχρωμα άνθη, που ανοίγουν τον Οκτώβρη - Νοέμβρη. Οι καρποί που ωριμάζουν την επόμενη άνοιξη, έχουν κόκκινο χρώμα.

Ελαίαγνος ο πολυανθής (Elaeagnus multiflora)
Γνωστό και σαν ελαίαγνος ο εδώδιμος (Elaeagnus edulis), το είδος αυτό κατάγεται από την Άπω Ανατολή. Πρόκειται για φυλλοβόλο θάμνο ύψους 30 μ. περίπου με καστανόχρυσα στελέχη, απλωτή κόμη και ωοειδή φύλλα, βαθυπράσινα στην επάνω επιφάνεια και αργυρόχρωμα στην κάτω επιφάνεια. Έχει κίτρινα άνθη, που ανοίγουν τον Μάιο, σκουροκόκκινους επιμήκεις καρπούς, με υπόξινη γεύση, που παράγονται τον Ιούλιο.

Ελαίαγνος ο οξύς (Elaeagnus pungens)
Αειθαλής θάμνος, ύψους 4μ. περίπου που κατάγεται από την Ιαπωνία και χρησιμοποιείται για να σχηματίζει φράκτες. Έχει αγκαθωτά στελέχη, απλωτή κόμη και φύλλα στιλπνά και πράσινα στην πάνω επιφάνεια και θαμπά και άσπρα στην κάτω. Το φθινόπωρο εμφανίζονται τα ασημόχρωμα άνθη και αργότερα μικρούς κόκκινους ωοειδείς καρπούς. Από τις ποικιλίες αυτού του είδους, αναφέρουμε την ποικιλία Ντίξον ("Dicksonii"), αργής ανάπτυξης και φύλλα με κιτρινωπές παρυφές, την "Κηλιδωτή" ("Maculata") κι αυτή αργής ανάπτυξης και με όμορφα φύλλα με χρυσοκίτρινο κέντρο, την "Τρίχρωμα" ("Tricolor") με φύλλα βαθυπράσινα και παρυφές ανοιχτοπράσινες και κίτρινες, την "Ποικιλόχρωμη" ("Variegata") με γρήγορη ανάπτυξη και φύλλα με κίτρινες - υπόλευκες παρυφές και τη "Reflexa" με λευκά εξαιρετικά αρωματικά άνθη, που ανοίγουν το φθινόπωρο.

Ελαίαγνος ο σκιαδοειδής (Elaeagnus umbellata)
Εύρωστος φυλλοβόλος θάμνος, που κατάγεται από την Ιαπωνία, την Κίνα και την Κορέα. Έχει ύψος 3-4,5 μ., αγκαθωτά, καστανοκίτρινα στελέχη, πλαγιόκλαδη κόμη και φύλλα πράσινα στην επάνω και αργυρόχρωμα στην κάτω επιφάνεια. Τα άνθη είναι υπόλευκα, και ανοίγουν τον Μάιο, και οι καρποί άφθονοι, το χρώμα των οποίων ποικίλει από αργυρόμαυρο ως λαμπερό κόκκινο και ωριμάζουν το Σεπτέμβριο - Οκτώβριο. Η ποικιλία "Parviflora" ("με μικρά άνθη"), που κατάγεται από τα Ιμαλάια και είναι δύσκολο να προσαρμοστεί στα δικά μας κλίματα, φτάνει σε ύψος 6μ. και παράγει ροζ καρπούς.

Τεχνική της καλλιέργειας
Πρόκειται για ανθεκτικά φυτά, που ευδοκιμούν ακόμα σε φτωχά, ασβεστώδη εδάφη, με μικρό βάθος. Ο Ελαίαγνος ο στενόφυλλος (E. angustifolia) και ο Ελαίαγνος ο αργυρόχρους (E. argentea) συνών. E. commutata, που φυτρώνουν κατά μήκους των ποταμών, προτιμούν αμμώδη και υγρά εδάφη. Όσο για την έκθεση, τα φυλλοβόλα είδη χρειάζονται πολύ προσήλιες θέσεις, ενώ τα αειθαλή μπορούν να φυτευτούν και σε κάπως σκιερά μέρη. Εξάλλου, τα φυλλοβόλα είδη θα πρέπει να φυτεύονται από Οκτώβριο μέχρι Δεκέμβριο, ενώ τα αειθαλή 1-2 μήνες νωρίτερα. Η απόσταση ανάμεσα στους θάμνους θα πρέπει να κυμαίνεται γύρω στα 40-50 εκ. όταν πρόκειται για φράχτες ή στα 60-90 εκ. για ανεμοθραύστες.

Για να αποκτήσουν οι ελαίαγνοι μία πυκνή κόμη, θα πρέπει μετά τη φύτευση να κόβετε τα κλαδιά στα δύο τρίτα του μήκους τους.

Πολλαπλασιασμός
Για τα φυλλοβόλα είδη, είναι προτιμότερη η σπορά να γίνεται από τον Ιούλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο σε κρύα κασόνια. Αργότερα, τα νεαρά φυτά μεταφυτεύονται σε γλάστρες διαμέτρου 8 εκ. και μεταφέρονται στο φυτώριο. Μετά από 2 χρόνια είναι έτοιμα για την οριστική μεταφύτευση.

Τα αειθαλή είδη πολλαπλασιάζονται με ημιξυλώδη μοσχεύματα, που τοποθετούνται κατά τον Αύγουστο - Σεπτέμβριο σε κρύο κασόνι, που περιέχει τύρφη και άμμο. Τα ριζωμένα μοσχεύματα μεταφυτεύονται την επόμενη άνοιξη σε μικρές γλάστρες 8-10 εκ. και τοποθετούνται στο φυτώριο. Τέλος, τον Οκτώβρη φυτεύονται στην οριστική τους θέση.

Ο πολλαπλασιασμός μπορεί να γίνει και με καταβολάδες, με διαχωρισμό των παραφυάδων ή στην περίπτωση που θέλουμε να έχουμε συγκεκριμένες ποικιλίες με εμβολιασμό.

Κλάδεμα
Οι φράχτες κλαδεύονται και διαμορφώνονται τον Ιούνιο. Τα δέντρα και οι θάμνοι που δεν έχουν ανάγκη από ειδικές φροντίδες απ' αυτήν την άποψη, καθαρίζονται τον Απρίλιο - Μάιο και αναπτύσσονται τα ακατάστατα και πολύ μακριά κλαδιά.

Κυριαζή Μαρία, Γεωπόνος Τ.Ε.,
Msc in Horticulture Crop Protection (Φυτοπροστασία),
Ειδίκευση στην Ελαιοκομία,
Υπεύθυνος Γεωπόνος Φυτώρια Δέλτα – Delta Trees ΕΠΕ