• inside_pic_01.jpg
  • inside_pic_02.jpg
  • inside_pic_03.jpg
  • inside_pic_04.jpg

 

LEYKAΛεύκα
Πόπουλος (Populus)
Οικογένεια: Ιτείδες ή Σαλικίδες (Salicaceae)

Γένος που περιλαμβάνει 35 είδη ανθεκτικών, φυλλοβόλων δέντρων, διαδεδομένα σε ολόκληρο το βόρειο ημισφαίριο και τη βόρεια Αφρική.

Αναπτύσσονται γρήγορα και αντέχουν στους καπνούς, τα καυσαέρια και τους θαλασσινούς ανέμους. Τα περισσότερα είδη ευδοκιμούν σε υγρά, διαπερατά και γόνιμα εδάφη, καθώς και σε προσήλια μέρη, εκτός από μερικά, όπως η Λεύκη η λευκή (Populus alba), που μπορούν να καλλιεργηθούν σε ξηρά και αμμώδη εδάφη.

Τα φύλλα τους, απλά και εναλλασσόμενα, ωοειδή ή λογχοειδή, έχουν μακρύ μίσχο και γι' αυτό δημιουργούν ένα ανάλαφρο κυματισμό, με το ελάχιστο φύσημα του ανέμου. Τα άνθη τους σχηματίζουν κρεμάμενους ίουλους και διακρίνονται σε αρσενικά και θηλυκά, που εμφανίζονται σε διαφορετικά δέντρα το καθένα. Οι αρσενικοί ίουλοι είναι απαλοί και αποτελούνται από άνθη με κόκκινους στήμονες, που εμφανίζονται την άνοιξη πριν από τα φύλλα. Οι καρποί είναι σφαιρικές κάψες, που ανοίγουν το Μάιο και απελευθερώνουν σπόρους, οι οποίοι περιβάλλονται από μια βαμβακώδη λευκή ύλη. Οι λεύκες φυτεύονται σαν καλλωπιστικά δέντρα, σε κήπους και πάρκα. Συχνά φυτεύονται σε μακριές σειρές, κοντά σε ρυάκια ή ακόμα και εκτεταμένες φυτείες. Το ξύλο του κορμού της είναι κατάλληλο για την κατασκευή διαφόρων ξύλινων ειδών.

Είδη και ποικιλίες
Λεύκη η λευκή (Populus alba)
Είδος που παράγει παραφυάδες και κατάγεται από την κεντρική και δυτική Ασία, τη βόρεια Αφρική, την κεντρική και νότια Ευρώπη. Το ύψος του μπορεί να ξεπεράσει τα 30 μ., ενώ η κόμη του φτάνει σε πλάτος 4-8 μ. Έχει μάλλον μακριά, λογχοειδή ή ελλειπτικά φύλλα, με τρεις ή πέντε λοβούς, με την επάνω επιφάνειά τους σε γκριζοπράσινο χρώμα και την κάτω λευκή και εριώδη.

Ο κορμός που συχνά είναι στρεβλός, έχει γκρίζο ή υπόλευκα φλοιό. Το είδος αυτό καλλιεργείται από αρχαιοτάτων χρόνων. Από τις διάφορες ποικιλίες του αναφέρουμε τη Λευκή ("Nivea"), που, χάρη στις μεγάλες ρίζες της, χρησιμοποιείται στη συγκράτηση αμμωδών εδαφών. Τα φύλλα έχουν ασημί χρώμα στην κάτω επιφάνεια, ενώ ο φλοιός των νεαρών κλαδιών ένα φωτεινό άσπρο χρώμα. Η ποικιλία "Richardii" έχει χρυσοκίτρινα φύλλα, πολύ διακοσμητικά, αλλά εξαιρετικά ευαίσθητα στον ήλιο.

Λεύκη η εριώδης (Populus candicans)
Είδος με απλωτή κόμη, που κατάγεται από τη βόρεια Αμερική και φτάνει σε ύψος 20-25 μ. και σε διάμετρο 8-12 μ. Έχει ωοειδή ανοιχτοπράσινα φύλλα, που αναδίδουν ένα έντονο ευχάριστο άρωμα. Στο είδος αυτό ανήκει και η ποικιλία "Aurora", που σε νεαρή ηλικία έχει υπόλευκα φύλλα με ροζ αποχρώσεις και ανοιχτοπράσινα με ροζ ή λευκές κηλίδες, όταν ενηλικιωθεί το δέντρο.

Λεύκη η δελτοειδής (Populus deltoides)
Κατάγεται από τη βορειοανατολική Αμερική. Καλλιεργείται σπάνια για βιομηχανικούς ή παραγωγικούς σκοπούς, ενώ χρησιμοποιείται πολύ για την παραγωγή υβριδίων. Φτάνει σε ύψος 30 μ. και σε διάμετρο κόμης 8-15 μ. 'Έχει ωοειδή - τριγωνικά καρδιόσχημα ή ρομβοειδή, βαθυπράσινα φύλλα.

Λεύκη η μέλαινα (Populus nigra)
Κατάγεται από τη δυτική Ασία και την Ευρώπη. Έχει απλωτή πυραμοειδή κόμη, που φτάνει σε διάμετρο 8-10 μ. και ωοειδή - τριγωνικά, ρομβοειδή, ελαφρώς οδοντωτά φύλλα. Πρόκειται για δέντρο ύψους 30 μ., που ο κορμός του συχνά γίνεται πολύ χοντρός με πολλές διακλαδώσεις. Ο φλοιός του είναι τραχύς, με βαθιές σχισμές. Πολύ πιο γνωστή από το μητρικό είδος είναι η ποικιλία "Ιταλική" ("Italica"), που κατάγεται από την Ιταλία. Ονομάζεται και Λεύκη η κυπαρισσοειδής, γνωστή σε μας σαν καβάκι. Φτάνει και πολλές φορές ξεπερνά το ύψος των 30 μ. Έχει κολονοειδή εμφάνιση, μεγάλα, ρομβοειδή φύλλα.

Τα δέντρα αυτά φυτεύονται συχνά κατά μήκος των δρόμων ή σε σειρές, σαν ανεμοθραύστες. Συνήθως καλλιεργούνται τα αρσενικά δέντρα για την εξαιρετικά λυγερή τους εμφάνιση. Στο είδος αυτό ανήκει και η ποικιλία "με φύλλα σημύδας" ("betuifolia"), που είναι ιδιαίτερα ανθεκτική στην ατμοσφαιρική μόλυνση.

Υβρίδιο Populus x serotina
Υβρίδιο ταχείας αναπτύξεως, που έχει παραχθεί από το είδος Λεύκη η δελτοειδής (Populus deltoides) και μπορεί να φτάσει σε ύψος 20-30μ. και σε διάμετρο 6-12 μ. Έχει ωοειδή, λαμπερά φύλλα, στο κόκκινο χρώμα του χαλκού, που αργότερα γίνονται βαθυπράσινα. Η ποικιλία "Χρυσή" ("Aurea") έχει εξαιρετικά διακοσμητικό φύλλωμα. Συγκεκριμένα, τα φύλλα της, τα οποία σχηματίζονται κατά τον Απρίλιο, έχουν ένα όμορφο χρυσοκίτρινο χρώμα, το καλοκαίρι παίρνουν χρυσοπράσινες αποχρώσεις και τέλος το φθινόπωρο γίνονται κίτρινα.

Λεύκη η τρέμουσα (Populus hemula).
Κατάγεται από την Ευρώπη (και την Ελλάδα), την Ασία και τη βόρεια Αφρική. Φτάνει σε ύψος 15-25 μ. και σε διάμετρο 8-12 μ. Τα δέντρα των ορεινών περιοχών έχουν ορθόκορμη (κιονωτή) εμφάνιση, ενώ εκείνα των πεδινών περιοχών έχουν περισσότερο πλαγιόκλαδη κόμη. Τα φύλλα τους είναι στρογγυλωπά, οδοντωτά και μακρύμισχα, γι' αυτό και σχηματίζουν έναν ωραίο κυματισμό και στο πιο ελαφρύ αεράκι. Το φύλλωμα έχει βαθυπράσινο χρώμα, που γίνεται κατά το φθινόπωρο χρυσοκίτρινο.
Η ποικιλία "κλαίουσα" ("pendula") φέρει επικλινείς και λεπτές διακλαδώσεις. Τέλος, από τη διασταύρωση του είδους αυτού με τη Λεύκη τη λευκή (Populus alba) έχει δημιουργηθεί το υβρίδιο Pendulus x canescens, που φτάνει σε ύψος 40 μ. και η κάτω επιφάνεια των φύλλων της σκεπάζεται από ένα λεπτό, γκρίζο χνούδι, κυρίως κατά την ανοιξιάτικη περίοδο.

Λεύκη η τρεμουλοειδής "κλαίουσα" (Populus tremuloides "pendula"). Είναι το ωραιότερο είδος "κλαίουσας" λεύκας. Τα θηλυκά δέντρα έχουν μακριές και κρεμάμενες ανάλαφρες διακλαδώσεις, που είναι εξαιρετικά διακοσμητικές.

Λεύκη η γιαννανένσιος (Populus yannanensis). Το είδος αυτό παράγει κατά τη χειμερινή περίοδο ρητινώδεις αρωματικές εκκρίσεις. Την άνοιξη ολόκληρο το δέντρο αποκτά μια κοκκινωπή απόχρωση, που όμως το καλοκαίρι τη διατηρούν μόνο οι μίσχοι των φύλλων.

Τεχνική της καλλιέργειας
Η λεύκα ευδοκιμεί σε όλα τα εδάφη, ακόμα και στα βαριά και, επίσης, στα ψυχρά κλίματα. Εκτός από τη Λεύκη τη λευκή (P. alba), που μπορεί να καλλιεργηθεί και σε ξερά αμμώδη εδάφη, όλα τα άλλα είδη προτιμούν τα υγρά, διαπερατά εδάφη. Φυτεύονται το Νοέμβριο ή τον Φεβρουάριο - Μάρτιο, σε μέρη προσήλια. Τα νεαρά δέντρα πρέπει να ενισχύονται με υποστηρίγματα, όταν είναι εκτεθειμένα στους ανέμους.

Πολλαπλασιασμός
Όλα τα είδη πολλαπλασιάζονται με μοσχεύματα, μήκους 20-30 εκ. που κόβονται το φθινόπωρο από κλαδί ενός έτους. Φυτεύονται σε φυτώρια, όπου καλλιεργούνται για ένα χρόνο και στη συνέχεια μεταφυτεύονται στην οριστική τους θέση. Επίσης, είναι δυνατόν να αποσπαστούν οι παραφυάδες κατά τον Φεβρουάριο ή τον Οκτώβριο, και να φυτευτούν κατευθείαν στην οριστική τους θέση.

Όλα σχεδόν τα είδη μπορούν να πολλαπλασιαστούν και με σπόρους. Επίσης για ορισμένα είδη ακολουθούνται και άλλες μέθοδοι, πιο ειδικές: για παράδειγμα το είδος Λεύκη η τρέμουσα (Populus tremula). Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα ρίζας, ενώ τα είδη με επικλινείς διακλαδώσεις ("κλαίουσες λεύκες") πολλαπλασιάζονται με τη μέθοδο του εμβολιασμού πάνω σε κλαδιά άλλων ειδών λεύκας.

Ζωικοί εχθροί και ασθένειες
Οι λεύκες προσβάλλονται από πολλούς εχθρούς. Η εριώδης αφίδα της λεύκας προκαλεί την εμφάνιση κηρωδών ουσιών πάνω στα φύλλα και στους βλαστούς, καθώς και φλυκταινών πάνω στο φλοιό, ο οποίος στη συνέχεια αποκολλάται και πέφτει. Τα δέντρα που έχουν προσβληθεί μπορεί να χάσουν πρόωρα τα φύλλα τους, επειδή το έντομο αυτό απομυζά πολύ χυμό. Όταν, μάλιστα, υποστεί ζημιά ο φλοιός, όλο το πάνω μέρος του δέντρου ξεραίνεται. Η καταπολέμηση γίνεται με ψεκασμούς με χειμερινό πολτό ή με πολυθειούχα φάρμακα κατά τη χειμερινή περίοδο στη διάρκεια της αναπαύσεως για την καταστροφή των διαχειμαζουσών μορφών (αυγών). Ένα κολεόπτερο, η χρυσομέλα της λεύκας, προσβάλλει τα φύλλα και προκαλεί καθυστέρηση της ανάπτυξης των δέντρων. Η καταπολέμηση αυτών των εντόμων γίνεται πάλι την χειμερινή περίοδο, κατά τη διάρκεια της αναπαύσεως με διασπορά στο έδαφος σκόνης εξαχλωροκυκλοεξανίου (4-6 γρ. / τ.μ.).

Επίσης κατά το τέλος της ανοίξεως καλό θα είναι να γίνονται ψεκασμοί με φωσφορικούς εστέρες σε αναλογία 0,15 %.

Ένα άλλο έντομο που προσβάλλει συχνά το δέντρο είναι το σκαθάρι της λεύκας, το οποίο όταν είναι τέλειο έντομο, τρέφεται με το φλοιό των νεαρών δέντρων και εναποθέτει τα αυγά του στη βάση του κορμού. Στη συνέχεια οι προνύμφες ορύσσουν στοές γύρω από τον κορμό και κάτω από το φλοιό, ο οποίος σκάει, σκουραίνει και εμφανίζει μικρές τρύπες, απ' όπου βγαίνει πριονίδι και χυμός. Το έντομο αυτό προκαλεί καθυστέρηση της ανάπτυξης, καθώς και εξασθένιση του δέντρου, που καθίσταται εύθραυστο και μπορεί εύκολα να σπάσει από τον αέρα. Η καταπολέμηση γίνεται με φυτοφάρμακα που έχουν σαν βάση τους φωσφωρικούς εστέρες σε διάλυμα 0,4 %. Οι ψεκασμοί πρέπει να εφαρμόζονται την άνοιξη, με την έναρξη της βλαστητικής δραστηριότητας του δέντρου. Επίσης μπορεί να επιχριστούν με φωσφωρικούς εστέρες και οι ουλές που υπάρχουν στο φλοιό.

Ο μεγάλος και ο μικρός κεράμβυκας της λεύκας είναι τα πιο επικίνδυνα έντομα για τα είδη αυτά. Καθυστερούν την ανάπτυξη των δέντρων και καθιστούν το ξύλο τους εύθραυστο και ακατάλληλο για χρήση. Τα τέλεια έντομα και των δύο ειδών δημιουργούν μεγάλες οπές στα φύλλα, ενώ οι προνύμφες του μεγάλου κεράμβυκα προσβάλλουν το φλοιό και το ξύλο του κορμού, όπου ορύσσουν στοές με αποτέλεσμα να το κάνουν σχεδόν μαύρο. Οι προνύμφες του μικρού κάμβυκα προσβάλλουν μόνο τα νεαρά κλαδιά, που σύντομα γίνονται κούφια και αχρηστεύονται.

Η καταπολέμηση γίνεται με πυρεία (ξυλαράκι με εύφλεκτη ύλη στην άκρη με το οποίο βάζουμε φωτιά τρίβοντάς το σε μια επιφάνεια) κατά των προνυμφών, που εισάγονται μέσα στις στοές και σκοτώνουν τις προνύμφες αυτών των ξυλοφάγων εντόμων. Επίσης, κατά το τέλος της ανοίξεως, πρέπει να επιχριστεί ο κορμός του δέντρου (σε ύψος 2,5 μ.) με διάλυμα φωσφορικών εστέρων 0,6%, που εξοντώνει τα αυγά, τις μικρές προνύμφες, αλλά και τα τέλεια έντομα.

Κυριαζή Μαρία, Γεωπόνος Τ.Ε.,
Msc in Horticulture Crop Protection (Φυτοπροστασία),
Ειδίκευση στην Ελαιοκομία,
Υπεύθυνος Γεωπόνος Φυτώρια Δέλτα – Delta Trees ΕΠΕ