• inside_pic_01.jpg
  • inside_pic_02.jpg
  • inside_pic_03.jpg
  • inside_pic_04.jpg

 

LIGOUSTROΛιγούστρο (Ligustrum)
Οικογένεια: Ελαϊδες (Oleaceae)

Γένος που περιλαμβάνει 45 περίπου είδη αειθαλών και φυλλοβόλων θάμνων ή μικρών δέντρων, τα οποία κατάγονται από διάφορες περιοχές της Ασίας, της Ευρώπης και της Αυστραλίας. Φτάνουν σε ύψος 2-6 μ. (με εξαίρεση το λιγούστρο το στιλπνό - Ligustrum lucidum, που μπορεί να φτάσει μέχρι και τα 8 μ.). Έχουν μικρά ωοειδή ή ελλειπτικά αντίθετα και συχνά στιλπνά φύλλα, σε φωτεινό ή σκούρο πράσινο χρώμα. Τα περισσότερα είδη παρουσιάζουν στο τέλος της ανοίξεως ή στις αρχές του καλοκαιριού μικρά, λευκά, αρωματικά άνθη, αποτελούμενα από ένα σωληνοειδή κάλυκα και μια στεφάνη από 4 πέταλα, που σχηματίζουν πλευρικές ή επάκριες φοβοειδείς ταξιανθίες.

Μετά την ανθοφορία παράγουν καρπούς (ράγες) που περιέχουν 2-4 μαύρους σπόρους.

Τα φυτά αυτά χρησιμοποιούνται, συνήθως, για τη δημιουργία πυκνών φρακτών, γιατί αντέχουν πολύ στο κλάδεμα, ενώ τα φυλλοβόλα είδη διατηρούν τα φύλλα τους μέχρι τις αρχές του χειμώνα. Μπορούν, επίσης, να καλλιεργηθούν και σε κασόνια για να διακοσμήσουν ταράτσες (κυρίως το Λιγούστρο το ωόφυλλο - Ligustrum ovaliforum). Τέλος, τα κλαδιά του λιγούστρου χάρη στην ελαστικότητά τους, χρησιμοποιούνται για την κατασκευή διαφόρων αντικειμένων, κυρίως πανεριών και καλαθιών.

Είδη και ποικιλίες
Λιγούστρο το αμούριο (Ligustrum amurense)
Φυλλοβόλος θάμνος, που κατάγεται από την Κίνα, και φτάνει σε ύψος 5 μ. Έχει ελαφρώς χνουδωτά κλαδιά και ελλειπτικά φύλλα. Την άνοιξη εκπτύσονται μικρά λευκά άνθη, ενωμένα σε φόβες και στη συνέχεια παράγονται κυανόμαυρες ράγες.

Λιγούστρο το Χένρυ (Ligustrum henri)
Αειθαλές είδος, που κατάγεται από την Κίνα. Έχει μικρά ωοειδή βαθυπράσινα φύλλα και άνθη ενωμένα σε φόβες. Παράγει ωοειδείς ράγες σε μαύρο - ιώδες χρώμα. Φτάνει σε ύψος 3-4 μ.

Λιγούστρο το ιμπότα (Ligustrum ibota)
Φυλλοβόλος θάμνος, που κατάγεται από την Ιαπωνία και φτάνει τα 3 μ. ύψος. Έχει τοξοειδή ελλειπτικά κλαδιά, χνουδωτά φύλλα σε φωτεινό πράσινο χρώμα και λευκά αρωματικά άνθη. Υπάρχει και μια ποικιλία με κίτρινα άνθη.

Λιγούστρο το ιόνανδρο (Ligustrum ionandrum)
Αειθαλές είδος που κατάγεται από την Κίνα. Έχει μικρά ωοειδή φωτεινά πράσινα φύλλα και ωραιότατα αρωματικά λευκά άνθη με ανθήρες βιολετί χρώματος που ανοίγουν στις αρχές του καλοκαιριού, ενωμένα σε πυκνές φόβες.

Λιγούστρο το ιαπωνικό (Ligustrum japonicum)
Αειθαλής θάμνος, που κατάγεται από την Ιαπωνία και την Κορέα. Φτάνει σε ύψος 2-2,5 μ. και σε διάμετρο 1,5-2 μ. Είναι πολύ πυκνό φυτό, με ωοειδή στιλπνά, βαθυπράσινα φύλλα και κοκκινωπές παρυφές. Έχει σωληνοειδή λευκά άνθη, που ανοίγουν τον Ιούνιο, ενωμένα σε φόβες, μήκους 10-15 εκ. Το είδος αυτό δεν είναι πολύ ανθεκτικό, γι' αυτό πρέπει να καλλιεργείται σε απάνεμες θέσεις. Υπάρχουν διάφορες ποικιλίες κατάλληλες για κήπους, από τις οποίες αναφέρουμε: τη "Στρογγυλόφυλλη" ("Rotundifolium"), με ωραιότατο βαθυπράσινο φύλλωμα.

Λιγούστρο το στιλπνό (Ligustrum lucidum)
Δενδροειδές, αειθαλές είδος, που μπορεί να φτάσει σε ύψος 8 μ. Κατάγεται από την Κίνα, την Ιαπωνία και την Κορέα, και φυτεύεται σε μέρη προστατευμένα. Στα δικά μας κλίματα φτάνει σε ύψος 3-6 μ. και σε διάμετρο 2-3 μ. Τα φύλλα του είναι ωοειδή, στιλπνά και βαθυπράσινα. Τα άνθη σωληνοειδή και αρωματικά, έχουν κρεμ χρώμα και ανοίγουν τον Αύγουστο - Σεπτέμβριο ενωμένα σε φόβες, μήκους 15-20 εκ.

Λιγούστρο το αμβλύφυλλο (Ligustrum obtusifolim)
Φυλλοβόλο είδος, που κατάγεται από την Ιαπωνία, και φτάνει σε ύψος 3 μ. περίπου. Έχει ελλειπτικά φύλλα και μικρές πυκνές φοβοειδείς ταξιανθίες. Το είδος αυτό είναι εξαιρετικά κατάλληλο για τη διακόσμηση κήπων.

Λιγούστρο το ωόφυλλο (Ligustrum ovaliforum)
Θαμνώδες είδος, που κατάγεται από την Ιαπωνία. Φτάνει σε ύψος και διάμετρο 1-2 μ. Είναι αειθαλές στις περιοχές με ήπιο κλίμα και ημιαειθαλές στα πιο ψυχρά κλίματα. Έχει ωοειδή στιλπνά, βαθυπράσινα φύλλα και κρεμ σωληνοειδή και αρωματικά άνθη με 4 πέταλα σε σχήμα σταυρού. Ανοίγουν τον Ιούνιο, ενωμένα σε φόβες μήκους 4-5 εκ. Στη συνέχεια, το φυτό παράγει μαύρες ράγες. Σε αυτό το είδος ανήκουν οι ποικιλίες: η "με χρυσή παρυφή" ("Aureomarginatum"), η οποία έχει πιο πυκνά κλαδιά από το τυπικό είδος και στιλπνά, ωοειδή φύλλα, με κίτρινες ακανόνιστες παρυφές, και η "ποικιλόχρωμη" ("Variegatum"), με φύλλα που παρουσιάζουν ανοιχτοκίτρινες ή κρεμ παρυφές.

Λιγούστρο το σινικό (Ligustrum sinense)
Φυλλοβόλο είδος, που κατάγεται από την Κίνα, και φτάνει σε ύψος 4μ. Έχει χνουδωτά, γκριζοπράσινα φύλλα και παράγει φοβοειδείς ταξιανθίες και μικρούς στρογγυλωπούς καρπούς.

Λιγούστρο το κοινό (Ligustrum vulgare)
Ανθεκτικός, φυλλοβόλος θάμνος, διαδεδομένος στην Ευρώπη, κυρίως στις περιοχές με ασβεστώδη εδάφη. Γενικά, φτάνει σε ύψος 2 μ. με μακριά τεφροκίτρινα κλαδιά, που συχνά λυγίζουν προς τα κάτω και έχουν την τάση να ριζώνουν στο χώμα. Οι νεαροί βλαστοί είναι χνουδωτοί, ενώ τα φύλλα ελλειπτικά και ελαφρώς δερματώδη, φέρονται πάνω σε κοντούς μίσχους. Τα άνθη, λευκά και αρωματικά, ανοίγουν στο τέλος της ανοίξεως, ενωμένα σε πυκνές επάκριες φόβες. Αργότερα σχηματίζονται ράγες, σε μαύρο - ιώδες χρώμα, που περιέχουν έναν υποκύανο χυμό, και διατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα πάνω στο φυτό. Τα φύλλα, πριν πέσουν, λαμβάνουν ένα όμορφο υποκύανο χρώμα. Στο είδος αυτό ανήκουν διάφορες ποικιλίες κατάλληλες για τη διακόσμηση κήπων, από τις οποίες αναφέρουμε την "Πυξόφυλλη" ("buxifolium"), την "Κιτρινόκαρπη" ("Fructuluteum"), που παράγει χρυσοκίτρινους εξαιρετικά διακοσμητικούς καρπούς, την "Κλαίουσα" ("Pendulum") με κλαδιά λυγισμένα προς τα κάτω, την "Πυραμοειδή" ("Pyramidale") με όρθια κλαδιά, την "Αειθαλή" ("Semprevirens"), την "Ποικιλόχρωμη" ("Variegatum") με φύλλωμα πολύ διακοσμητικό στις αποχρώσεις του κίτρινου.

Τεχνική της καλλιέργειας
Τα λιγούστρα μπορούν να καλλιεργηθούν σ' όλα τα γόνιμα εδάφη, αλλά προτιμούν εκείνα που δεν είναι πολύ όξινα και έχουν καλή αποστράγγιση. Φυτεύονται από τον Οκτώβριο ως το Μάρτιο, σε προσήλιες ή σκιαζόμενες θέσεις. Αν το έδαφος είναι πολύ φτωχό, καλό θα είναι να εμπλουτιστεί με κοπριά.

Για το σχηματισμό φραχτών, τα φυτά θα πρέπει να έχουν ύψος 30-90 εκ. και αν φυτευτούν σε απόσταση 30-45 εκ. το ένα από το άλλο. Στο τέλος Μαρτίου γίνεται το πρώτο κλάδεμα (κόβονται όλα τα κλαδιά στη μέση ή στο ένα τρίτο του μήκους τους). Τον επόμενο χρόνο, ακολουθεί ένα δεύτερο κλάδεμα (ξανακόβονται τα κλαδιά στο μισό του μήκους που έχουν αποκτήσει). Στη συνέχεια και μέχρι να αποκτήσουν τα φυτά το επιθυμητό ύψος, κλαδεύονται κάθε χρόνο, τον Σεπτέμβριο, όλα τα νέα κλαδιά στο μισό του μήκους τους για να βοηθηθεί η ανάπτυξη κλαδιών από τη βάση.

Για την καλλιέργεια σε γλάστρα, χρειάζονται μεγάλα δοχεία, γεμάτα με χώμα κήπου εμπλουτισμένα με κοπριά. Επίσης, στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν κατάλληλα είδη, όπως για παράδειγμα το Λιγούστρο το ωόφυλλο (L. ovalifolium).

Πολλαπλασιασμός
Γενικά, τα λιγούστρα πολλαπλασιάζονται με μοσχεύματα. Τα μοσχεύματα του Λιγούστρου του Ιαπωνικού (L. japonicum) και του Λιγούστρου του στιλπνού (L. lucidum) λαμβάνονται τον Σεπτέμβριο - Οκτώβριο από ώριμο ξύλο σε μήκος 10-15 εκ, τοποθετούνται για ριζοβλάστηση σε κρύο κασόνι, που περιέχει μείγμα τύρφης και άμμου σε ίσα μέρη. Κατά τον Απρίλιο - Μάιο του επομένου χρόνου, τα ριζωμένα μοσχεύματα μεταφυτεύονται στο φυτώριο. Το φύτεμα στην οριστική θέση γίνεται από τον Οκτώβριο και μετά, αλλά αν καλλιεργηθούν ακόμα ένα χρόνο στο φυτώριο, μπορούν να δώσουν πιο εύρωστα φυτά.

Για το είδος Λιγούστρο το ωόφυλλο (L. ovalifolium), λαμβάνονται μοσχεύματα ώριμου ξύλου, μήκους 30 εκ. και φυτεύονται τον Οκτώβριο σε γόνιμο έδαφος και καλά προστατευμένες θέσεις. Τα ριζωμένα μοσχεύματα μπορούν να φυτευθούν στην οριστική τους θέση από τον Οκτώβριο έως τον Μάρτιο του επομένου χρόνου.

Τα κλαδιά ορισμένων ειδών, κυρίως του Λιγούστρου του κοινού (L. vulgare), έχουν την τάση να ριζώνουν μόνα τους. Επομένως, τα φυτά αυτά μπορούν να πολλαπλασιαστούν και με καταβολάδες.

Τέλος μερικά είδη, όπως το Λιγούστρο το σινικό (L. sinense), μπορούν να πολλαπλασιαστούν και με σπόρο.

Κλάδεμα
Τα λιγούστρα δεν χρειάζονται συστηματικά κλάδεμα. Μόνο εκείνα που προορίζονται για φράχτες κλαδεύονται κατά τον Μάιο ή τον Σεπτέμβριο, προκειμένου να διατηρήσουν το ύψος και το σχήμα που έχει επιλεγεί.

Ζωικοί εχθροί και ασθένειες
Τα λιγούστρα μπορούν να προσβληθούν από τα έντομα υπονομευτές και από τους θρίπες. Τα πρώτα ζουν μέσα στα φύλλα ορύσσοντας στοές και προκαλώντας την εμφάνιση καστανόχρωμων κηλίδων. Αν οι ζημιές είναι μεγάλες, θα πρέπει να γίνουν ψεκασμοί με θειϊκή νικοτίνη. Οι θρίπες τρέφονται και αυτοί από τα φύλλα, με αποτέλεσμα την εμφάνιση κηλίδων στα φύλλα και αργότερα την πτώση των φύλλων. Η αντιμετώπιση γίνεται με Μαλάθειο.

Η σηψιρριζία (αρμιλάρια) εκδηλώνεται κυρίως στα φυτά που προορίζονται να σχηματίσουν φράχτες. Πρόκειται για έναν μύκητα που προσβάλλει τις ρίζες, προκαλώντας τη σήψη τους. Δεν υπάρχουν κατάλληλα φάρμακα, γι' αυτό είναι απαραίτητο να ξεριζωθούν τα άρρωστα φυτά και να καταστραφούν όσον το δυνατόν περισσότερες ρίζες για να εμποδιστεί η διάδοση του μύκητα. Επίσης, θα πρέπει να απολυμανθεί το έδαφος μ' ένα διάλυμα φορμόλης 2 %. Για την πρόληψη της μολύνσεως, εξάλλου, θα πρέπει να διατηρούνται τα φυτά σε καλή κατάσταση και να αποφεύγονται τα λιμνάζοντα νερά.

Κυριαζή Μαρία, Γεωπόνος Τ.Ε.,
Msc in Horticulture Crop Protection (Φυτοπροστασία),
Ειδίκευση στην Ελαιοκομία,
Υπεύθυνος Γεωπόνος Φυτώρια Δέλτα – Delta Trees ΕΠΕ