• inside_pic_01.jpg
  • inside_pic_02.jpg
  • inside_pic_03.jpg
  • inside_pic_04.jpg

 

PORTOKALIAΠορτοκαλιά
Κίτρον το σινικόν (Citrus sinensis)
Οικογένεια: Ρουτίδες (Rutaceae)

Η πορτοκαλιά (Citrus sinensis ή Citrus sinensis aurantum) είναι το πιο σημαντικό είδος της ομάδας των Εσπεριδοειδών. Κατάγεται από την Κίνα και είναι ένα τυπικό δέντρο των ζεστών και τροπικών κλιμάτων. Όπως όλα τα εσπεριδοειδή, προτιμά τα θερμά κλίματα, στα οποία το καλοκαίρι είναι ξηρό και μακρύ και ο χειμώνας ήπιος.

Η πορτοκαλιά είναι αειθαλές δέντρο με μέτριες διαστάσεις (ύψος 8-10 μ. , διάμετρος "κόμης" 4-5μ.). Έχει ωοειδή, μυτερά βαθυπράσινα φύλλα και λεπτά, άσπρα, εξαιρετικά αρωματικά λουλούδια, ενωμένα σε μασχαλιαίους βότρεις. Η πορτοκαλιά ανθίζει μια φορά το χρόνο, κατά τον Μάρτιο- Απρίλιο. Ο καρπός είναι μια ράγα ιδιαίτερου τύπου (εσπερίδιο), χωρισμένη σε φέτες. Ο φλοιός -πορτοκαλόχρωμος στο ώριμο φρούτο- είναι πλούσιος σε αιθέρια έλαια, ενώ η σάρκα έχει πορτοκαλοκίτρινο ή κόκκινο χρώμα, ανάλογα με την ποικιλία. Τα φρούτα μαζεύονται από το Νοέμβριο μέχρι τον Μάριο. Οι ποικιλίες μπορούν να χωριστούν σε δύο ομάδες με βάση το χρώμα της σάρκας των φρούτων. Από τις ποικιλίες με πορτοκαλοκίτρινη σάρκα αναφέρουμε την Ομφαλοφόρο, τη Ναβελλίνα, το κοινό πορτοκάλι (της Άρτας), τη Γιάφα και τη Βαλέντσια. Επίσης από αυτές που έχουν κόκκινη σάρκα, τα Σαγκουίνια, το Μόρο και το Τορόκο.

Τεχνική της Καλλιέργειας
Στην Ελλάδα η πορτοκαλιά καλλιεργείται σε μεγάλη έκταση στις νότιες και δυτικές περιοχές (Άρτα, Πελοπόννησο, Κρήτη). Στις άλλες περιοχές δεν μπορεί να φυτευτεί στην ύπαιθρο, γιατί δεν αντέχει τις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα. Σ' αυτά τα μέρη μπορεί να καλλιεργηθεί σε γλάστρα (που πρέπει να έχει διάμετρο ίση με τα 2/3 της διαμέτρου του φυλλώματος), η οποία θα καλυφθεί στη διάρκεια του χειμώνα. Ακόμα και στη γλάστρα μπορεί να παράγει φρούτα, που όμως συνήθως δεν μαζεύονται, αλλά μένουν πάνω στο δέντρο για διακοσμητικούς λόγους.

Φυτεύονται κατά τον Φεβρουάριο ή και αργότερα, πάντοτε με μπάλα χώματος. Μετά το φύτεμα, το χώμα πρέπει να εμπλουτίζεται κάθε χρόνο με κοπριά και ανόργανα μεικτά λιπάσματα. Την εποχή της ξηρασίας είναι απαραίτητο το συχνό πότισμα. Σύμφωνα με το παραδοσιακό σύστημα ύδρευσης, σκάβετε λάκκους γύρω από τα δέντρα και περιοδικά τους γεμίζετε με νερό. Ακόμα και οι πορτοκαλιές της γλάστρας πρέπει να ποτίζονται τακτικά, αλλά με μικρές ποσότητες για να αποφευχθούν τα λιμνάζοντα νερά.

Πολλαπλασιασμός
Ο πολλαπλασιασμός με σπόρους γίνεται μόνο για εξασφάλιση υποκειμένων. Μαζεύετε τους σπόρους από τελείως ώριμα φρούτα, τους πλένετε και τους αφήνετε να στεγνώσουν. Την άνοιξη τους σπέρνετε σε φυτώριο σε θερμοκρασία τουλάχιστον 15 ο C, γιατί διαφορετικά δεν φυτρώνουν. Κατόπιν, τα νεαρά φυτά μεταφυτεύονται σε γραμμές (απόσταση μεταξύ των γραμμών 1μ.) σε 30 εκ. απόσταση το ένα από το άλλο.

Το υποκείμενο που, γενικά, χρησιμοποιείται για την πορτοκαλιά είναι η νεραντζιά (Citrus aurantum), είναι πικρή και ξινή. Οι ποικιλίες πορτοκαλιάς που προορίζονται για την παραγωγή εμπορεύσιμων φρούτων, πολλαπλασιάζονται με εμβολιασμό, ο οποίος γίνεται με κοιμώμενο "μάτι" το καλοκαίρι, πάνω σε νεραντζιές 3-5 χρόνων.

Κλάδεμα

Το τυπικό σχήμα αναπτύξεως της πορτοκαλιάς είναι το σφαιρικό.
Όσο για το κλάδεμα καρποφορίας, πρέπει να θυμάστε πως η πορτοκαλιά παράγει τους καρπούς της στα κλαδιά του προηγούμενου χρόνου. Με το κλάδεμα που γίνεται τον Ιανουάριο ή τον Μάρτιο θα πρέπει να αφαιρείτε μόνο τα ξερά ή κατεστραμμένα κλαδιά και τα παρακλάδια, να διατηρείτε το σφαιρικό σχήμα και να αραιώνετε το φύλλωμα, έτσι ώστε το εσωτερικό τμήμα της κόμης του να αερίζεται ικανοποιητικά και να δέχεται το φως. Πάντως πρέπει να αποφεύγεται το πολύ "αυστηρό" κλάδεμα.

Ζωικοί εχθροί και ασθένειες

Η κορυφοξήρα, η σήψη του "λαιμού" και η βακτηρίωση των εσπεριδοειδών είναι οι πιο διαδεδομένες ασθένειες.

Κορυφοξήρα. Σοβαρή ασθένεια, χαρακτηριστική των εσπεριδοειδών, που προκαλείται από έναν μύκητα (Deuterophorma tracheiphila). Το κύριο σύμπτωμά της είναι το ασυνήθιστο κίτρινο χρώμα, που παίρνει το ξύλο.

Αν η μόλυνση εκδηλωθεί πρώτα στα μέρη της κορυφής του δέντρου (φύλλα και μικρά κλαδιά), η εξέλιξη της ασθένειας είναι αργή και το δέντρο μαραίνεται σιγά σιγά. Τα φύλλα κιτρινίζουν και πέφτουν, τα κλαδιά της κορυφής ξεραίνονται και η μόλυνση εξαπλώνεται αργά προς τα κάτω, ώσπου φτάνει στον κορμό, οπότε το δέντρο ξεραίνεται τελείως. Αν αντίθετα η μόλυνση αρχίσει από το κάτω μέρος (ρίζες, κορμός), το φύλλωμα μαραίνεται γρήγορα και το δέντρο μπορεί να ξεραθεί μέσα σε λίγες μέρες.

Ο μύκητας εισέρχεται στο δέντρο διαμέσου οποιουδήποτε τραύματος. Η αρρώστια εξαπλώνεται, κυρίως, το φθινόπωρο και το χειμώνα, που η θερμοκρασία είναι χαμηλή και η ατμοσφαιρική υγρασία υψηλή. Η παρουσία τραυμάτων, οι υπερβολικές αζωτούχες λιπάνσεις και ο εμβολιασμός πάνω σε νεραντζιές, που έχουν φυτευτεί από πολύ καιρό, δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για την εξάπλωση της ασθένειας.

Η καταπολέμηση έγκειται στο να περιοριστούν οι προϋποθέσεις που διευκολύνουν την εξάπλωση της αρρώστιας, στην εκλογή ανθεκτικών υποκειμένων και σε ψεκασμούς με φάρμακα, που έχουν σαν βάση το χαλκό.

Σήψη του λαιμού. Γνωστή και σαν κομμίωση, είναι μια άλλη τυπική ασθένεια των εσπεριδοειδών. προκαλείται από έναν μύκητα που ανήκει στο γένος Phytophthora, και προσβάλλει κυρίως τα εξασθενημένα δέντρα στην περιοχή του λαιμού. Στη βάση του κορμού, ο φλοιός ζαρώνει και ξεραίνεται. Οι ρίζες παρουσιάζουν σήψεις, ενώ από τα κλαδιά εκκρίνεται μια κολλώδης ουσία, στην αρχή ανοιχτόχρωμη και αργότερα σκούρα. Επίσης, πολύ συχνά η ασθένεια προκαλεί και τη σήψη των φρούτων. Το άρρωστο δέντρο εξασθενεί και σιγά σιγά ξεραίνεται. Η καλύτερη μέθοδος για την καταπολέμηση αυτής της ασθένειας είναι ο εμβολιασμός της πορτοκαλιάς πάνω σε νεραντζιά, που, αντίθετα από τα άλλα εσπεριδοειδή, δεν προσβάλλεται από αυτήν την ασθένεια. Πρέπει, επίσης, να αποφεύγονται τελείως τα λιμνάζοντα νερά.

Βακτηρίωση των εσπεριδοειδών. Προκαλείται από βακτηρίδια, κυρίως από το Pseudomonas syringae, που προσβάλλει τους νεαρούς βλαστούς, κοντά στα φύλλα. Στα μέρη που έχουν προσβληθεί σχηματίζονται τραύματα, τα οποία με τον καιρό εξαπλώνονται και στους μίσχους των φύλλων. Οι βλαστοί ξεραίνονται σε μικρό χρονικό διάστημα. Οι ζημιές είναι πολύ σοβαρές σε περιόδους μεγάλων βροχοπτώσεων, που συνοδεύονται από πτώση της θερμοκρασίας. Η καταπολέμηση είναι προληπτική (απολύμανση των νεαρών δέντρων πριν το φύτεμα κτλ). Θετικά αποτελέσματα δίνουν επίσης και οι ψεκασμοί με χαλκούχα φυτοφάρμακα.

Κοκκοειδή (ψώρες). Είναι τα πιο επικίνδυνα έντομα για την πορτοκαλιά.
Κοκκοειδές μυτιλόκοκκος (Mytolococcus beckii). Είναι ένα πολύ μικρό έντομο, που καλύπτεται από ένα καστανό γκρίζο ασπίδιο. Σχηματίζει κρούστες πάνω στα φύλλα, τα κλαδιά και τα φρούτα.

Βαμβακώδης ψώρα των εσπεριδοειδών (Pericerya purchasi). Έχει κόκκινο χρώμα και καλύπτεται από με μια βαμβακώδη ουσία. Προκαλεί βαθιές πληγές στα κλαδιά και στα φύλλα, που κιτρινίζουν και πέφτουν. Οι ψώρες είναι πολύ επικίνδυνες, γιατί, εκτός του ότι καταστρέφουν τα δέντρα, προκαλούν και έμμεσες ζημιές: πάνω στις ζαχαρώδεις ουσίες που εκκρίνουν μπορούν να αναπτυχθούν μύκητες, οι καπνιές, που παρουσιάζονται με τη μορφή κρούστας ή μαυριδερής σκόνης. Οι ψώρες καταπολεμούνται με θερινό πολτό. Επίσης, καλά αποτελέσματα φέρνει και το βούρτσισμα των κορμών και των κλαδιών. Οι ψεκασμοί σταματούν, όταν η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 30 o C.

Μύγα της Μεσογείου (Ceratitis capitata). Είναι μια μικρή μύγα, με άσπρο κεφάλι, γκρίζο θώρακα με μαύρα στίγματα και γκρίζα κοιλιά, με κίτρινες ραβδώσεις. Τα θηλυκά έντομα γεννούν τα αυγά τους μέσα στα φρούτα. Απ' αυτά γεννιούνται οι κίτρινες προνύμφες, που τρέφονται από τη σάρκα του φρούτου και, σκάβοντας στοές, βγαίνουν τελικά έξω, πέφτουν στο χώμα, νυμφώνονται και μετατρέπονται σε τέλεια έντομα, από τα οποία δημιουργείται μια καινούργια γενιά. Τα προσβεβλημένα φρούτα παίρνουν ένα καστανό χρώμα και μαλακώνουν στην περιοχή που έχει τρυπηθεί από το έντομο, σαπίζουν και πέφτουν. Η μύγα αυτή μπορεί να προκαλέσει την καταστροφή ολόκληρης της παραγωγής. Τα προσβεβλημένα φρούτα πρέπει να καταστρέφονται έγκαιρα, γιατί μπορεί να είναι φορείς μολύνσεων και για τον άνθρωπο. Τα τέλεια έντομα μπορούν να καταπολεμηθούν με την τοποθέτηση γύρω από τα δέντρα μικρών λεκανών που περιέχουν χυμό από σκάρτα πορτοκάλια.

Κυριαζή Μαρία, Γεωπόνος Τ.Ε.,
Msc in Horticulture Crop Protection (Φυτοπροστασία),
Ειδίκευση στην Ελαιοκομία,
Υπεύθυνος Γεωπόνος Φυτώρια Δέλτα – Delta Trees ΕΠΕ