• inside_pic_01.jpg
  • inside_pic_02.jpg
  • inside_pic_03.jpg
  • inside_pic_04.jpg

 

FicusΦΙΚΟΣ (Ficus)
Οικογένεια: Μορείδες (Moraceae)

Γένος που περιλαμβάνει γύρω στα 800 είδη δενδρωδών, θαμνωδών, αναρριχώμενων και ερπόντων, φυλλοβόλων ή αειιθαλών φυτών, τα οποία κατάγονται από τις τροπικές χώρες. Στα δικά μας κλίματα τα αειθαλή είδη καλλιεργούνται σαν φυτά εσωτερικών χώρων για το όμορφο φύλλωμά τους. Είναι, συνήθως, πολύ εύρωστα φυτά, εύκολης καλλιέργειας.

Ορισμένα είδη, ιδιαίτερα ο Φίκος ο ελαστικοφόρος (Ficus elastica), καλλιεργούνται στις χώρες της καταγωγής τους για την παραγωγή καουτσούκ. Το μέγεθος και το σχήμα των φύλλων ποικίλλει πολύ ανάλογα με το είδος.

Είδη και ποικιλίες
Φίκος της Βεγγάλης (Ficus Benghalensis). Κατάγεται από τις τροπικές περιοχές της Ασίας, μπορεί να φτάσει σε ύψος 30μ. Τα δερματώδη ωοειδή φύλλα του σκεπάζονται σε νεαρή ηλικία μ' ένα καστανόχρωμο χνούδι. Είναι εξαιρετικά εύρωστο είδος, κατάλληλο για καλλιέργεια στο ύπαιθρο.

Φίκος ο βενιαμίν (Ficus benjamina). Δέντρο που σε αυτοφυή κατάσταση αποκτά εξαιρετικά μεγάλες διαστάσεις, αλλά όταν καλλιεργείται δεν ξεπερνά το ύψος των 2μ. Είναι φυτό λεπτόκλαδο με πυκνή κρεμάμενη διακλάδωση και ωοειδή λογχοειδή φύλλα ανοιχτοπράσινα σε νεαρή ηλικία και βαθυπράσινα στη συνέχεια.

Φίκος ο τυλώδης (Ficus callosa). Χρησιμοποιείται πολύ ως διακοσμητικό δέντρο, με βαθυπράσινα φύλλα και ανοιχτοπράσινες νευρώσεις.

Φίκος ο καρικός (Ficus carica). Βλέπε Συκιά.

Φίκος ο ποικιλλόφυλλος (Ficus diversifolia). Είδος, γνωστό και σαν Φίκος ο δελτοειδής (Ficus deltoidea) ή Φίκος ο κιτρινωπός (Ficus intescens). Πρόκειται για ένα τυπικό θάμνο, ύψους 30-60 εκ. με φύλλα ωοειδή, βαθυπράσινα στην επάνω επιφάνεια και ανοιχτοπράσινα στην κάτω. Οι καρποί όμοιοι με μεμονωμένες ράγες, εμφανίζονται όλο το χρόνο, και έχουν κόκκινο ή κίτρινο χρώμα.

Φίκος ο ελαστικοφόρος (Ficus elastica). πολύκλαδο δέντρο, που κατάγεται από τις τροπικές περιοχές της Ασίας, όπου μπορεί να φτάσει 30 μ., αλλά σε κλίματα όπως το δικό μας αποκτά πολύ μικρές διαστάσεις (2-2,5 μ.) χωρίς διακλαδώσεις και είναι κατάλληλο για εσωτερικούς χώρους. Δεν καλλιεργείται το τυπικό είδος, αλλά οι πολυάριθμες ποικιλίες, από τις οποίες η πιο διαδεδομένη είναι η "Διακοσμητική" ("Decora"), με βαθυπράσινα στρογγυλωπά ωοειδή φύλλα, που προσφύονται σπειροειδώς, απευθείας πάνω στο στέλεχος και έχουν, σε νεαρή ηλικία, την κεντρική νεύρωση της κάτω επιφάνειας κόκκινη. Οι ποικιλίες "τρίχρωμη" ("tricolor") και "ποικιλόχρωμη" (variegata") έχουν φύλλα με υπόλευκες ή κίτρινες παρυφές, συχνά με ροζ αποχρώσεις.

Φίκος ο λυράτος (Ficus lyrata). Γνωστό και σαν Φίκος με φύλλα και σχήμα βιολιού (Ficus pandurata), το είδος αυτό κατάγεται από τη δυτική Αφρική. Πρόκειται για δέντρο εξαιρετικά διακοσμητικό, με μεγάλα πλατιά φύλλα, με βαθυπράσινο χρώμα και κυματοειδείς παρυφές.
Φίκος ο νάνος (Ficus pumila). Είναι είδος με πολύ ανεπτυγμένο στέλεχος, που μπορεί να καλλιεργηθεί σαν αναρριχώμενο ή κρεμοκλαδές. Έχει μικρά και μυτερά ωοειδή φύλλα, με προεξέχουσες νευρώσεις.

Φίκος ο ριζωματικός (Ficus radicans). Έρπον φυτό, που κατάγεται από τη νοτιοανατολική Αφρική και φτάνει σε ύψος 20-30 εκ. Είναι κατάλληλο για καλλιέργεια σε κρεμαστά κάνιστρα. Έχει μακριά πράσινα φύλλα, ελαφρώς πριονωτά. Η ποικιλία "ποικιλόχρωμη" ("variegata") είναι διαδεδομένη περισσότερο από το τυπικό είδος και έχει φύλλα με υπόλευκες παρυφές.

Φίκος ο ιερός (Ficus religiosa). Κατάγεται από τις Ινδίες, όπου αποκτά διαστάσεις δέντρου, ενώ στα κλίματά μας καλλιεργείται σαν φυτό εσωτερικών χώρων. Τα φύλλα του έχουν φωτεινό πράσινο χρώμα και απολήγουν σε μακρύ λογχοειδές άκρο.

Τεχνική της καλλιέργειας
Οι φίκοι ευδοκιμούν στα εδάφη ελαφρά και πλούσια σε χούμο, όπως είναι για παράδειγμα ένα μείγμα από κηπόχωμα, φυλλόχωμα, άμμο και τύρφη. Όταν καλλιεργούνται σε γλάστρες, πρέπει να τοποθετούνται σε φωτεινά μέρη, μακριά από τις άμεσες ακτίνες του ήλιου. Το καλοκαίρι χρειάζονται άμεσο πότισμα. Επίσης, πρέπει να βρέχονται και τα φύλλα τους, ώστε να δημιουργείται γύρω ένα θερμό και υγρό περιβάλλον. Το χειμώνα οι γλάστρες πρέπει να τοποθετούνται σε φωτεινό μέρος και σε θερμοκρασία που να κυμαίνεται ανάμεσα σε 7 ο C και 18 ο C, ανάλογα με το είδος (π.χ. ο Φίκος ο βενιαμίν και ο ριζωματικός Φίκος θέλουν θερμοκρασία 13-15 ο C. Επίσης, πρέπει να περιορίζονται τα ποτίσματα, αλλά το χώμα είναι απαραίτητα να διατηρείται υγρό.

Οι Φίκοι το χειμώνα γίνονται πολύ ευαίσθητοι στην υπερβολική υγρασία, αλλά και στην ξηρασία. Μάλιστα υπάρχει κίνδυνος, τόσο στη μια, όσο και στην άλλη περίπτωση να ρίξουν τα φύλλα τους.

Οι Φίκοι πρέπει να μεταφυτεύονται σε μεγαλύτερη γλάστρα κάθε 2 χρόνια κατά τον Απρίλιο. Κατά τον Μάιο - Ιούνιο το χώμα είναι απαραίτητο να εμπλουτίζεται με υγρά λιπάσματα (μέσα στο νερό του ποτίσματος) κάθε δεύτερη εβδομάδα.

Τα παλιά φυτά συχνά ρίχνουν τα φύλλα της βάσης, γι' αυτό καλό είναι να κόβεται το στέλεχος πάνω από την τέταρτη ουλή του φύλλου, ώστε να ενισχυθεί η ανάπτυξη νέων βλαστών. Οι φίκοι, συνήθως, δεν χρειάζονται κλάδεμα.

Πολλαπλασιασμός
Ο φίκος πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα ή με εναέριες καταβολάδες. Τα μοσχεύματα κόβονται την άνοιξη (Απρίλιο - Ιούνιο) από τους πλευρικούς βλαστούς ή από την κορυφή του κεντρικού στελέχους ή ακόμα και από τα φύλλα (για τον Φίκο τον ελαστικοφόρο - F. elastica) και φυτεύονται σε μείγμα από τύρφη και άμμο σε ίσα μέρη, σε κασόνι και σε θερμοκρασία 16-24 ο C ανάλογα με το είδος. Το κασόνι σκεπάζεται με φύλλα από πλαστικό, για να διατηρείται η ατμόσφαιρα υγρή. Μόλις τα μοσχεύματα ριζώσουν, μεταφυτεύονται το καθένα ξεχωριστά σε γλάστρες, όπου και παραμένουν μέχρι τη φύτευση στην οριστική τους θέση. Ο φίκος ο βενιαμίν (F. benjamina), ο φίκος ο ελαστικοφόρος (Ficus elastica) και ο φίκος ο λυράτος (F. lyrata) μπορούν να πολλαπλασιαστούν προς το τέλος της ανοίξεως ή στις αρχές του καλοκαιριού, με εναέριες καταβολάδες. Στην περίπτωση αυτή τα φύλλα διπλώνονται προς τα πάνω και δένονται κατά μήκος του στελέχους, για να ελευθερωθεί το τμήμα του στελέχους, όπου θα γίνει καταβολάδα. Μετά, κάνετε μια λοξή τομή στο στέλεχος, κάτω από ένα φύλλο και τη γεμίζετε με υγρό σφάγνο, με το οποίο καλύπτεται γύρω γύρω το στέλεχος. Το κάλυμμα αυτό στερεώνεται με ράφια και σκεπάζεται μ' ένα φύλλο από μαύρο πλαστικό, που δένεται σε απόσταση 5 εκ. πάνω και κάτω από το σημείο τομής. Μόλις εμφανιστούν οι ρίζες, η καταβολάδα κόβεται από το μητρικό φυτό και μεταφυτεύεται σε γλάστρα, όπως γίνεται και με τα κανονικά μοσχεύματα.

Ζωικοί εχθροί και ασθένειες
Οι Φίκοι προσβάλλονται από τα κοκκοειδή (βαμβακάδα). Ο εχθρός εκδηλώνεται με την εμφάνιση μιας ουσίας, που μοιάζει με βαμβάκι πάνω στα φύλλα και στα στελέχη. Σε περίπτωση προσβολής, θα πρέπει να πλύνετε τα φύλλα με νερό και σαπούνι και να τα ψεκάσετε με θειϊκή νικοτίνη.
Άλλα είδη κοκκοειδών (ψώρα) προκαλούν την εμφάνιση μιας καφετιάς κρούστας. Καταπολεμούνται με ειδικά φυτοφάρμακα.

Κυριαζή Μαρία, Γεωπόνος Τ.Ε.,
Msc in Horticulture Crop Protection (Φυτοπροστασία),
Ειδίκευση στην Ελαιοκομία,
Υπεύθυνος Γεωπόνος Φυτώρια Δέλτα – Delta Trees ΕΠΕ