• inside_pic_01.jpg
  • inside_pic_02.jpg
  • inside_pic_03.jpg
  • inside_pic_04.jpg

 

JUNIPEROSΓιουνίπερους (Juniperus)
Οικογένεια: Κυπαρισσίδες (Cupressaceae)
Κοινά ονόματα: Κέθρο, κέδρο, κεντροφίδα, κόινος (Νιγρίτα), ρόκιο (Μακεδονία), άρκευθο (Κρήτη), κέντρος (Κρήτη), μηλόκεδρο, μαλλόκεδρο, άγριο κυπαρίσσι, φίδα

Γένος που περιλαμβάνει 60 είδη αειθαλών δέντρων και δενδρυλλίων, τα οποία είναι διαδεδομένα σε όλο το βόρειο ημισφαίριο. Ανήκει στα κωνοφόρα και, μερικά είδη του γένος αυτού, έχουν κιονωτή ή ακανόνιστη μορφή, ενώ άλλα είναι πλαγιόκλαδα ή και έρποντα. Γενικά, ο γιουνίπερος έχει μικρά φύλλα, που στην αρχή είναι βελονοειδή και, αργότερα, γίνονται λεπιοειδή, επάλληλα, και μερικές φορές, μυτερά. Η φλούδα αποσπάται εύκολα σε λωρίδες. Παράγει καρπούς (ράγες) σε διάφορα μεγέθη ανάλογα με το είδος, που το χρώμα τους κυμαίνεται από το σκούρο κόκκινο μέχρι το γαλάζιο και το μαύρο. Από τους καρπούς αυτούς εξάγεται ένα αιθέριο έλαιο που χρησιμοποιείται στην ποτοποιία και μια εσάνς με φαρμακευτικές ιδιότητες. Τα είδη με κιωνωτή μορφή χρησιμοποιούνται ως μεμονωμένα δέντρα, ενώ τα νάνα και τα πλαγιόκλαδα είναι κατάλληλα για εδαφοκάλυψη.

Είδη και ποικιλίες
Γιουνίπερος ο κινέζικος (Juniperus chinensis)
Πρόκειται για μεγάλο δέντρο, που μπορεί να φτάσει το ύψος των 20 μ. Στην καλλιέργεια, όμως, φτάνει, συνήθως τα 7-8 μ. Έχει κομψή εμφάνιση και κόμη. Παράγει μπλε - μαυροειδείς καρπούς.

Είναι πολύ διαδεδομένες οι ποικιλίες "Χρυσή" ("Aurea") με πυραμιδοειδή μορφή, η "Χρυσοποίκιλτη" ("Aureo - variegata"), η "Κιονωτή Γλαυκή" (Columnaris Glauca"), η "Σφαιρική" ("Globosa") και η "Σφαιρική Τεφρόχρους" ("Globoso cinerea"), δύο νάνες ποικιλίες, η "Κλαίουσα" ("Pendula") με λεπτά και κρεμάμενα προς τα κάτω κλαδιά, πολύ κομψή, η "πφιτζεριάνα" (pfitzeriana") πλαγιόκλαδη, με κρεμάμενες προς τα κάτω άκρες των βλαστών και η "Στενή" ("Stricta") με κωνική κόμη και γκριζογάλανα φύλλα.

Γιουνίπερος ο κοινός (Juniperus communis)
Είναι το πιο κοινό κέθρο. Πρόκειται για ένα δενδρύλλιο ύψους 3-6 μ. , τα φύλλα του οποίου έχουν γκριζοπράσινο χρώμα στην κάτω επιφάνεια και μια λευκή λωρίδα στην επάνω. Οι καρποί, πράσινοι τον πρώτο χρόνο, γίνονται ύστερα μπλε ή μαύροι. Καλλιεργούνται πολυάριθμες ποικιλίες, μερικές από τις οποίες είναι νάνες και έρπουσες, όπως η "πεπιεσμένη" ("compressa"), ύψους 60 εκ. σε έρπουσα ή πλαγιόκλαδη μορφή.

Γιουνίπερους ο υψικάρηνος (Juniperus excelsa)
Το είδος αυτό κατάγεται από τη μικρά Ασία και τη νοτιοδυτική Ευρώπη και ευδοκιμεί μόνο σε περιοχές με πολύ ήπιο κλίμα. Έχει ανάλαφρο φύλλωμα, που στην ποικιλία "Στενή" ("Stricta") παίρνει γκριζογάλαζο χρώμα.

Γιουνίπερους ο οριζόντιος (Juniperus horizontalis)
Το είδος αυτό κατάγεται από την Αμερική, έρπουσα μορφή (ύψους 30 εκ. και διαμέτρου 1,5-2 μ.) και πρασινογάλαζα φύλλα. Από τις ποικιλίες του αναφέρουμε την "Ντουγκλάσειο" ("Douglassi") με φύλλα που το φθινόπωρο παίρνουν πορφυρές αποχρώσεις και τη "Γλαυκή" ("Glauca") με σκούρα γαλαζοπράσινα φύλλα.

Γιουνίπερους ο μακρόκαρπος (Juniperus macrocarpa)
Είδος πολύ ανθεκτικό στην αλμύρα, ευρύτατα διαδεδομένο για τη σταθεροποίηση των αμμωδών εδαφών στις παράκτιες περιοχές της Μεσογείου. Επίσης, χρησιμοποιείται συχνά για φράχτες και πέργκολες σε παραθαλάσσιους κήπους. Παράγει καρπούς διαμέτρου 1-1,5 εκ.

Γιουνίπερους ο οξύκεδρος (Juniperus oxycedrus)
Μοιάζει πολύ με το προηγούμενο είδος και είναι διαδεδομένος στις ίδιες περιοχές. Έχει βελονοειδή φύλλα και κοκκινωπές ράγες. Δεν είναι πολύ ανθεκτικός στις παγωνιές. Η ποικιλία "Ερυθρά" ("Rubescens") παράγει λαμπερούς καστανέρυθρους καρπούς.

Γιουνίπερους ο φοινικικός (Juniperus phoeniceae)
Θάμνος ή δενδρύλλιο ύψους 4-6 μ. με διακλαδισμένο κορμό και πλαγιόκλαδη κόμη, που συχνά παραμορφώνεται από τους ανέμους στις παράκτιες περιοχές, όπου απαντάται αυτοφυής. Έχει λεπιοειδή φύλλα που μοιάζουν αρκετά με του κυπαρισσιού. Η ποικιλία "Μυόσουρος" ("Myosurus") έχει μακριά και όρθια κλαδιά, σαν μαστίγια. Η ποικιλία "Στροβιλώδης" ("Turbinata") είναι νάνα και παράγει καρπούς σε σχήμα σβούρας.

Γιουνίπερους ο ανάκυρτος (Juniperus recurva)
Πλαγιόκλαδος θάμνος ή μικρό κωνικό δενδρύλλιο ύψους 5-6 μ. με γκριζοπράσινα φύλλα. Οι καρποί του, που χρειάζονται 2 χρόνια για να ωριμάσουν, λαμβάνουν ένα σκούρο πορφυρό χρώμα.

Γιουνίπερους ο άκαμπτος (Juniperus rigida)
Το είδος αυτό που κατάγεται από την Ιαπωνία και την Κορέα, έχει δενδρώδη κορμό με άφθονα λεπτά εύκαμπτα κρεμάμενα προς τα κάτω κλαδιά και βελονοειδή άκαμπτα κιτρινοπράσινα φύλλα. Παράγει μαύρους καρπούς.

Γιουνίπερους ο σαβινικός (Juniperus sabina)
Είδος διαδεδομένο στις ορεινές περιοχές των Άλπεων, του Καυκάσου, των Βαλκανίων και των Πυρηναίων. Έχει διάφορες μορφές και λεπιοειδή βαθυπράσινα φύλλα. Ο κορμός του αρχίζει να διακλαδίζεται σε μικρή απόσταση από το έδαφος. Η ποικιλία "Ταμαριξόφυλλος" ("Tamarisciofolia") σε έρπουσα μορφή ύψους 75 εκ. καλλιεργείται περισσότερο από το τυπικό είδος.

Γιουνίπερους ο λεπιοειδής (Juniperus squamata)
Έρπον είδος ύψους 60 εκ. περίπου. Περισσότερο από το τυπικό είδος καλλιεργείται η ποικιλία "Μέγερ" ("Meyeri") ύψους 1,5 μ. με ζωηρά γαλάζια φύλλα.

Γιουνίπερους ο βιργινιανός (Juniperus virgiana)
Κατάγεται από την Βόρειο Αμερική. Έχει ύψος 20-30 μ., κωνική κόμη και πράσινα φύλλα με φιλντισένιες αποχρώσεις. Πρόκειται για δέντρο ανθεκτικό, που προτιμά τα πυριτικά εδάφη και αναπτύσσεται αργά. Αντέχει θαυμάσια στα κλαδέματα και είναι κατάλληλο να σχηματίζει φράχτες και πέργκολες. Από το είδος αυτό προέρχονται πολυάριθμες ποικιλίες, οι κυριότερες από τις οποίες είναι η "Γλαυκή" ("Glauca") με γκριζογάλανα φύλλα, η "Σφαιρική" ("Globosa") (ύψους 1μ.) με στρογγυλωπή μορφή και η "Σκάϋρόκετ" ("Skyrocket") με κιονωτή μορφή.

Τεχνική της καλλιέργειας
Η καλλιέργεια του γιουνίπερου δεν παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες, επειδή τα δέντρα αυτά είναι, γενικά, ανθεκτικά. Χρειάζεται μόνο να διαλέξετε ποικιλίες κατάλληλες για το περιβάλλον και το έδαφος, όπου θα τις φυτέψετε, και να έχετε υπ' όψη σας ότι τα είδη για εύκρατα κλίματα δεν αντέχουν στους όψιμους παγετούς. Γενικά, οι γιουνίπεροι αναπτύσσονται με αργό ρυθμό. Φυτεύονται τον Απρίλιο σε ηλιόλουστες ή μερικώς σκιαζόμενες θέσεις και σε καλά αποστραγγιζόμενα εδάφη.

Πολλαπλασιασμός
Ο πολλαπλασιασμός του γιουνίπερου παρουσιάζει αρκετές δυσκολίες, γιατί οι σπόροι δεν φυτρώνουν εύκολα, ενώ τα νεαρά φυτά από τη μια αργούν να αναπτυχθούν και από την άλλη, συνήθως, δεν αντέχουν τις μεταφυτεύσεις. Για να διευκολυνθεί η βλάστηση των σπόρων, θα πρέπει να τους βυθίσετε για μερικά δευτερόλεπτα σε βραστό νερό και ύστερα να τους βάλετε σ' ένα στρώμα άμμου, κατά προτίμηση σε θερμοστρωμνή. Τον Σεπτέμβριο - Οκτώβριο τους σπέρνετε σε γλάστρες ή γαβάθες, σε ψυχροστρωμνή και, στη συνέχεια, μεταφυτεύετε τα μικρά φυτά σε φυτώριο στο ύπαιθρο, όπου τα καλλιεργείτε για 2 χρόνια και μετά τα φυτεύετε στην οριστικής τους θέση.

Οι γιουνίπεροι μπορούν να πολλαπλασιαστούν και με ξυλώδη μοσχεύματα. Στην περίπτωση αυτή ακολουθείτε την εξής διαδικασία: το φθινόπωρο κόβετε τα μοσχεύματα μήκους 5-6 εκ. μαζί με ένα κομμάτι παλιότερου κλαδιού, τα φυτεύετε σε ψυχρό κασόνι με μείγμα τύρφης και άμμου, και όταν ριζώσουν, τα μεταφυτεύετε. Θα πρέπει, όμως, να έχετε υπ' όψη σας πως τα είδη με λεπιοειδή φύλλα ριζώνουν κάπως δύσκολα.

Τα θαμνώδη είδη μπορούν να πολλαπλασιαστούν με καταβολάδες, που θα τις βάλετε το καλοκαίρι.

Κυριαζή Μαρία, Γεωπόνος Τ.Ε.,
Msc in Horticulture Crop Protection (Φυτοπροστασία),
Ειδίκευση στην Ελαιοκομία,
Υπεύθυνος Γεωπόνος Φυτώρια Δέλτα – Delta Trees ΕΠΕ