• inside_pic_01.jpg
  • inside_pic_02.jpg
  • inside_pic_03.jpg
  • inside_pic_04.jpg

 

OKSIAΟξιά
Φηγός (Fagus)
Οικογένεια: Φηγίδες (Fagaceae)

Γένος που περιλαμβάνει 10 περίπου είδη φυλλοβόλων δέντρων, τα οποία είναι διαδεδομένα στις εύκρατες ζώνες του βόρειου ημισφαιρίου. Ωστόσο, με το όνομα οξιά αναφέρεται συνήθως το όνομα Φηγός η δασική (Fagus sylvatica), που είναι ευρύτατα διαδεδομένο στα δάση της Ευρώπης και καλλιεργείται σε πάρκα και κήπους.
Το ξύλο της οξιάς, λευκό ή ελαφρώς ροζ, είναι συμπαγές, βαρύ και σκληρό, αλλά δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν υλικό οικοδομών. Αντίθετα, είναι θαυμάσιο καυσόξυλο, αλλά χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγής σελλουλόζας. Κατά μέσο όρο, η οξιά ζει γύρω στα 150 χρόνια, μερικές φορές και 300, αλλά δεν έχει τη μακροβιότητα της βαλανιδιάς.

Είδη και ποικιλίες
Φηγός η δασική (Fagus sylvatica). Είναι ένα μεγάλο φυλλοβόλο δέντρο, που μπορεί να φτάσει σε ύψος 30-40 εκ. και σε διάμετρο 10-15 μ. Ο κορμός έιναι ίσιος, τελείως κυλινδρικός και χωρίς κλαδιά σ' ένα μεγάλο τμήμα του, αν το δέντρο ζει στο δάσος. Η φλούδα λεία, θαμπή και λεπτή, έχει ανοιχτόγκριζο χρώμα, που όμως αλλοιώνεται συχνά από την παρουσία λειχήνων. Τα φύλλα, εναλλασσόμενα, ωοειδή και οδοντωτά, είναι ανοιχτοπράσινα την άνοιξη, ενώ γίνονται πιο σκούρα το καλοκαίρι για να λάβουν διάφορες όμορφες φθινοπωρινές αποχρώσεις, λίγο πριν από την πτώση τους. Τα άνθη, που εμφανίζονται τον Απρίλιο - Μάιο, ταυτόχρονα με τα φύλλα, διακρίνονται σε αρσενικά και θηλυκά. Τα πρώτα έχουν μακρύ μίσχο και είναι ενωμένα σε σφαιρικούς ίουλους, ενώ τα δεύτερα σχηματίζονται κατά ζεύγη, στη μασχάλη των φύλλων και προστατεύονται από ένα περίβλημα με 4 λοβούς, το οποίο εμφανίζει τριχωτά λέπια. Οι καρποί πυραμιδοειδείς, καστανόχρωμοι και γυαλιστεροί, περιέχονται μέσα σε κάψες με σκληρά, ξυλοποιημένα και μυτερά λέπια. Η κόμη είναι ωοειδής και στενή, αν το δέντρο χει σε δάσος και πιο πλατιά στην περίπτωση που καλλιεργείται μεμονωμένο. Τα κλαδιά μπορεί να είναι μακριά, με μονωμένα φύλλα ή κοντά, πλευρικά, με φύλλα ενωμένα σε θυσάνους.
Συνήθως, στα πάρκα και τους κήπους φυτεύονται περισσότερο οι ποικιλίες παρά το τυπικό είδος. Από τις πολυάριθμες ποικιλίες, αναφέρουμε τη "Λευκοποίκιλτη" ("Albo variegata"), η οποία έχει στεν΄'α και οδοντωτά φύλλα με λευκές - κιτρινωπές κηλίδες, τη "Μελανοπόρφυρη" ("Atropunicea") με πορφυρά φύλλα, γι' αυτό είναι γνωστή και σαν "Πορφυρή" ("Pururea"), την "Κιονωτή" ("Fastigiata") με κιονωτή μορφή, την "Ασπλενιόφυλλη" ("Asplenifolia"), γννωστή και σαν "Τετμημένη" ("Laciniata") ή "Ετερόφυλλα" (Heterophylla"), Μια από τις ωραιότερες ποικιλίες με βαθιά χωρισμένα φύλλα, την "Κλαίουσα" ("Pendula") με τα κύρια κλαδιά σε οριζόντια ή ανερχόμενη ανάπτυξη και τα δευτερεύοντα κρεμάμενα προς τα κάτω κλαδιά, την "Δρυόφυλλη" ("Quercifolia"), τα φύλλα της οποίας μοιάζουν με της βελανιδιάς, τη "Ρόδινη παρυφή" ("Rosemarginata"), Που έχει πορφυρά φύλλα με ροζ παρυφές, κυρίως σε νεαρή ηλικία, τη "Στρογγυλόφυλλη" ("Rotundifolia") με λυγερή εμφάνιση και στρογγυλά φύλλα, την "ΕΛικοειδή" ("Turtuosa"), νάνα με συστραμμένα κλαδιά και κορμό (τα κλαδιά διπλώνονται, σχεδόν τελείως ως το έδαφος) και την "Ζλάτια" ("Zlatia"), της οποία το φύλλωμα έχει ένα χρυσαφένιο χρώμα την άνοιξη, ενώ αργότερα το καλοκαίρι τείνει στο πρασινοκίτρινο.

Τεχνική της καλλιέργειας
Η οξιά χρειάζεται ένα ελαφρό και δροσερό, αλλά καλά αποστραγγιζόμενο έδαφος και κάπως υγρή ατμόσφαιρα. Το δέντρο αυτό είναι κατάλληλο για ορεινά κλίματα. Είναι ευαίσθητο στους ανοιξιάτικους παγετούς και υποφέρει στους εξαιρετικά δριμείς χειμώνες. Ωστόσο, προσαρμόζεται σε όλα τα εδάφη, εκτός παό τ απολύ βαριά, και αναπτύσσεται ακόμα και στα γυψώδη, όπου σπάνια ευδοκιμούν άλλα είδη. Τα δάση της οξιάς είναι, συνήθως, πολύ πυκνά και η σκιά που δημιουργούν εμποδίζει τη βλάστηση στους χώρους που βρίσκονται κάτω απ' αυτές. Συγκεκριμένα, κάτω από τις οξιές αναπτύσσονται μόνο ορισμένα ποώδη είδη. Συχνά, χαρακτηρίζεται σαν κυρίαρχο είδος, επειδή καταλαμβάνει όλη τη διαθέσιμη επιφάνεια, εκτοπίζοντας όλα τα άλλα ανταγωνιστικά είδη. Στα μεικτά δάση με οξιές και βελανιδιές θα πρέπει να προσέχει κανείς γιατί η τελευταία μπορεί να "πνιγεί".

Πολλαπλασιασμός
Οι οξιές πολλαπλασιάζονται με σπόρο. Η σπορά γίνεται στο ύπαιθρο, το φθινόπωρο. Τα νεαρά δενδρύλλια της οξιάς αναπτύσσονται καλά σε σκιερό περιβάλλον, ενώ δεν αντέχουν καθόλου στον όξινο χούμο. Οι ποικιλίες, που δεν παράγουν δενδρύλλια όμοια με τα μητρικά φυτά, πρέπει να πολλαπλασιάζονται με εγκεντρισμό την άνοιξη πάνω στο τυπικό είδος.

Ζωικοί εχθροί
Τα κοκκοειδή (ψώρες) μπορεί να προσβάλλουν τα κλαδιά, τα οποία καλύπτονται από μια λευκή, κηρώδη ουσία. Καλά αποτελέσματα παρατηρούνται με τη χρησιμοποίηση θερινού πολτού σε διάλυση 2 %. Οι αφίδες (μελίγκρες) προσβάλλουν τα φύλλα, που καλύπτονται από ζαχαρώδεις, κολλώδεις ουσίες. Ανάλογα με τη σοβαρότητα της προσβολής, χρησιμοποιούνται εντομοκτόνα φυτοφάρμακα με βάση τη νικοτίνη ή το Μαλάθειο. Οι προνύμφες των πολύ μικρών κολεοπτέρων (ψείρας) της οξιάς μπορούν ν' ανοίξουν τρύπες μέσα στους ιστούς των φύλλων. Συνήθως, καταπολεμούνται μόνο με Λιντέιν και Παραθείο.

Κυριαζή Μαρία, Γεωπόνος Τ.Ε.,
Msc in Horticulture Crop Protection (Φυτοπροστασία),
Ειδίκευση στην Ελαιοκομία,
Υπεύθυνος Γεωπόνος Φυτώρια Δέλτα – Delta Trees ΕΠΕ